انتخابات زودهنگام صربستان؛ تلاش ووچیچ برای مهار شورش دانشجویی

انتخابات زودهنگام صربستان در حالی برگزار می‌شود که کشور با شکاف‌های عمیق اجتماعی و اعتراضات گسترده دانشجویی دست‌وپنجه نرم می‌کند. الکساندر ووچیچ، رئیس‌جمهور صربستان که اخیراً از سمت خود استعفا داده، اکنون قصد دارد با ورود به رقابت برای پست نخست‌وزیری، از طریق انتخابات پارلمانی در تاریخ ۲۵ اکتبر، جایگاه سیاسی خود را تثبیت کند.

تلاش برای بقای سیاسی در سایه اعتراضات

تحلیلگران معتقدند تصمیم ووچیچ برای برگزاری انتخابات پیش از موعد مقرر (که قرار بود در سال ۲۰۲۷ باشد)، نه از روی حسن نیت، بلکه برای کاهش ریسک‌های سیاسی اتخاذ شده است. جنبش دانشجویی که از دو سال پیش فعال شده، خواستار تغییرات ساختاری و برگزاری انتخابات زودهنگام بود.

این تنش‌ها پس از فاجعه تلخ نوامبر ۲۰۲۴ در ایستگاه قطار نووی ساد، که منجر به مرگ ۱۶ نفر شد، به اوج خود رسید. معترضان، دولت را به دلیل بی‌کفایتی و فساد ادعایی در پروژه‌های زیرساختی، مسئول این حادثه می‌دانند.

"این حرکت اساساً برای کاهش ریسک‌های سیاسی انجام می‌شود؛ حزب حاکم در حال انتخاب مسیری است که کمترین خطر را برای بقای خود داشته باشد."

چالش‌های دموکراتیک و آینده نظام سیاسی

با ورود رسمی «لیست دانشجویی» به رقابت‌های انتخاباتی، پارلمان صربستان با احتمال ورود نیروهای جدید و اصلاح‌طلب روبروست. با این حال، نگرانی‌های جدی درباره سلامت فرآیند انتخابات وجود دارد:

• احتمال خرید آرای: گزارش‌ها از شواهد مربوط به تخلفات در انتخابات‌های گذشته حکایت دارند.
• قوانین سرکوبگرانه: احتمال وضع قوانین مشابه «نماینده خارجی» برای محدود کردن فعالیت‌های مدنی.
• فشار بر فعالان: پیگیری پرونده‌های کیفری علیه تحلیلگران و فعالان جنبش دانشجویی.

روابط پیچیده با اتحادیه اروپا و روسیه

در حالی که صربستان همچنان در مسیر پیوستن به اتحادیه اروپا درجا می‌زند، اولویت اصلی دولت فعلی، مدیریت روابط با بروکسل بدون از دست دادن حمایت‌های روسیه است. نظرسنجی‌ها نشان می‌دهند که اکثریت رای‌دهندگان حزب حاکم، تمایل بیشتری به حفظ روابط با روسیه دارند تا نزدیکی به اتحادیه اروپا.

در نهایت، انتخابات زودهنگام صربستان ممکن است تنها یک مانع موقت باشد؛ چرا که شکاف میان دولت و جامعه همچنان عمیق است و برنده این انتخابات لزوماً به معنای بازگشت مشروعیت اجتماعی به نظام حاکم نخواهد بود.