تنگه هرمز و یمن: پیشنهاد ایران برای کاهش تنش با هزینه‌ای سنگین برای جهان

در جریان نشست مجمع عمومی سازمان ملل، پیشنهاد جدیدی از سوی تهران مطرح شده است که تلاش می‌کند با استفاده از بحران انرژی، تنگه هرمز را به ابزاری برای کسب امتیازات سیاسی و اقتصادی بزرگ تبدیل کند. این طرح که توسط عباس عراقچی ارائه شده، فراتر از یک ابتکار ساده برای کاهش تنش، در واقع تلاشی برای تغییر قواعد بازی در امنیت دریایی منطقه است.

جزئیات طرح پیشنهادی برای بازگشایی تنگه هرمز

طرح پیشنهادی ایران شامل مجموعه‌ای از شرایط سخت‌گیرانه برای واشینگتن است که محور اصلی آن بازگشت به ثبات در مسیرهای استراتژیک است. بر اساس این پیشنهاد، موارد زیر باید محقق شوند:

• توقف درگیری‌های نظامی در سراسر منطقه، از جمله لبنان، به مدت هفت روز.
• آزادسازی دارایی‌های مسدود شده ایران به ارزش حداقل ۱۲ میلیارد دلار.
• برداشتن تحریم‌های مربوط به صادرات نفت ایران.
• پایان دادن به محاصره دریایی اعمال شده توسط ایالات متحده.

نکته کلیدی در این پیشنهاد، بازگشایی تنگه هرمز از طریق مسیری جدید است که توسط ایران و عمان تعیین می‌شود. این امر می‌تواند ماهیت بین‌المللی این آبراه را تغییر داده و آن را به یک کریدور مدیریت‌شده تحت کنترل کشورهای ساحلی تبدیل کند.

استراتژی دوگانه: پیوند هرمز با بحران یمن

تحلیلگران معتقدند تهران با هوشمندی، موضوع یمن را نیز به مذاکرات هرمز گره زده است. سخن از پایان دادن به درگیری‌ها در یمن به عنوان یکی از خواسته‌های اصلی ایران مطرح شده که نشان‌دهنده یک استراتژی «گیره» است:

«ایران با فشار در تنگه هرمز و فشار حوثی‌ها در دریای سرخ، یک حلقه محاصره استراتژیک ایجاد کرده است که تمام شریان‌های حیاتی خلیج فارس را تحت کنترل می‌گیرد.»

این رویکرد باعث می‌شود که هرگونه جایگزین برای عبور نفت (مانند انتقال از راه زمینی به بنادر دریای سرخ) نیز با تهدید در تنگه باب‌المندب مواجه شود. در واقع، کنترل همزمان این دو نقطه، قدرت بی‌سابقه‌ای به تهران می‌بخشد.

ریسک‌های سیاسی و پیامدهای جهانی

زمان‌بندی این پیشنهاد نیز تصادفی نیست؛ تهران با نظارت بر تقویم سیاسی ایالات متحده، تلاش می‌کند پیش از انتخابات میان‌دوره‌ای، با استفاده از افزایش قیمت انرژی، دولت آمریکا را به پذیرش شرایط خود وادار کند. با این حال، واشینگتن تاکنون نشان داده است که تمایلی به بازگشت به مفاد توافقات قبلی یا پذیرش شرایط جدید ندارد.

اگر این معامله انجام شود، یک رویه خطرناک در سطح جهانی ایجاد خواهد شد: پاداش دادن به اخلال در تجارت جهانی. این امر می‌تواند به سایر قدرت‌های منطقه‌ای درس دهد که ایجاد بحران در آبراه‌های استراتژیک، سریع‌ترین راه برای رسیدن به میز مذاکره و کسب سود سیاسی است.

در نهایت، پیشنهاد فعلی ایران نه تنها امنیت کشتیرانی، بلکه نظم حقوق بین‌الملل را با چالش جدی مواجه کرده است. پذیرش این شرایط می‌تواند منجر به تغییر همیشگی در مفهوم «آزادی کشتیرانی» در نقاط استراتژیک جهان شود.