تغییر رویکرد نظام سلامت از کنترل بیماری به توانمند‌محوری سالمندان

با توجه به تغییرات ساختاری در جمعیت ایران، نظام سلامت باید از بیماری‌محوری به سمت توانمند‌محوری سالمندان حرکت کند تا کیفیت زندگی در سال‌های پایانی عمر تضمین شود.

معاونت بهداشت وزارت بهداشت بر این نکته تأکید دارد که موفقیت در دوران سالمندی، تنها با نبود بیماری معنا نمی‌یابد، بلکه حفظ استقلال فردی و توانایی انجام فعالیت‌های روزمره، معیار اصلی سلامت است.

بازنگری در رویکردهای سلامت با توجه به رشد جمعیت سالمندی

علیرضا رئیسی، معاون بهداشت وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، در پیام خود به مناسبت روز جهانی سالمند، بر لزوم بازاندیشی در ساختارهای موجود تأکید کرد. وی معتقد است رویکردهای فعلی که عمدتاً بر کنترل بیماری‌های مزمن تمرکز دارند، برای مواجهه با چالش‌های ناشی از افزایش جمعیت سالمند کافی نیستند.

در واقع، هدف جدید نظام سلامت باید حفظ توانمندی‌های عملکردی باشد. این یعنی تمرکز بر این باشد که فرد سالمند بتواند بدون وابستگی به دیگران، زندگی خود را در محیط خانواده و جامعه مدیریت کند.

استقرار الگوی مراقبت یکپارچه و نقش پزشک خانواده

وزارت بهداشت در حال حاضر در مرحله تدوین زیرساخت‌ها برای اجرای الگوی مراقبت یکپارچه سالمندان قرار دارد. این برنامه شامل موارد زیر است:

• شناسایی زودهنگام افت در حوزه‌های تحرک و تغذیه
• پایش سلامت روان، بینایی و شنوایی
• آموزش اصول خودمراقبتی به افراد سالمند
• مداخله به‌موقع برای جلوگیری از ناتوانی‌های مزمن

این تحول بزرگ از طریق شبکه بهداشت و درمان و به‌ویژه از طریق برنامه پزشکی خانواده و نظام ارجاع محقق خواهد شد. پزشک خانواده به عنوان کانون اصلی، وظیفه رصد دقیق و پیشگیری از وابستگی سالمندان را بر عهده خواهد داشت.

چالش‌های پیش رو و ضرورت همکاری‌های بین‌بخشی

دستیابی به یک سیستم سلامت کارآمد برای سالمندان، تنها در حیطه وزارت بهداشت امکان‌پذیر نیست. این امر نیازمند عزم ملی و همکاری نزدیک میان تمامی نهادها و ارگان‌های کشور است تا بتوان سیستمی با نشاط و استقلال کامل برای هم‌وطنان سالمند ایجاد کرد.

"سالمندان ستون‌های استوار خانواده و گنجینه‌های خرد جامعه هستند و بازاندیشی در خدمت به آن‌ها، یک ضرورت ملی است."

در نهایت، تغییر پارادایم از درمان بیماری به حمایت از توانمندی، کلید اصلی مقابله با پیامدهای اجتماعی و اقتصادی پیری جمعیت در آینده‌ای نزدیک خواهد بود.