ال‌نینو ۲۰۲۶؛ آیا زمستان پربارش یا پر از سیلاب در راه ایران است؟

تحلیل اثرات پدیده ال‌نینو بر وضعیت آب‌وهوای ایران در سال ۲۰۲۶

بررسی‌های جدید نشان می‌دهد که پدیده ال‌نینو می‌تواند الگوی بارش‌های کشور را در فصل‌های پیش رو به شکلی متفاوت تغییر دهد. اگرچه افزایش میزان بارندگی همیشه به معنای بهبود وضعیت ذخایر آبی نیست، اما آمادگی برای مدیریت پیامدهای احتمالی این تغییرات جوی برای مدیریت منابع آب حیاتی است.

سازوکار ال‌نینو و تاثیر آن بر چرخه بارش‌ها

مجید حبیبی نوخندان، کارشناس پژوهشگاه هواشناسی، در تحلیل این پدیده اشاره می‌کند که ال‌نینو بخشی از چرخه بزرگ «ال‌نینو ـ نوسان جنوبی» است. این فرآیند با تغییر دمای سطح آب اقیانوس آرام، مسیر سامانه‌های بارشی و انتقال رطوبت را در سطح جهان دگرگون می‌کند.

باید توجه داشت که ال‌نینو به تنهایی تعیین‌کننده نهایی وضعیت آب‌وهوای ایران نیست؛ چرا که عواملی نظیر نوسانات اطلس شمالی، وضعیت اقیانوس هند و مسیر سامانه‌های مدیترانه‌ای نیز می‌توانند اثرات این پدیده را تقویت یا تعدیل کنند.

چالش ذخیره آب و خطر وقوع سیلاب

یکی از نگرانی‌های اصلی متخصصان، نوع بارش‌هاست. اگر بارش‌ها به‌جای برف و در قالب باران‌های شدید رخ دهند، ذخایر طبیعی آب در ارتفاعات کاهش یافته و احتمال وقوع سیلاب و رواناب‌های سریع افزایش می‌یابد. این مسئله می‌تواند منابع آب تابستان سال آینده را با بحران مواجه کند.

«افزایش بارش لزوماً به معنای افزایش ذخیره آب نیست؛ اگر بارش به‌جای برف، بیشتر به شکل باران رخ دهد، ذخیره طبیعی آب در ارتفاعات کاهش می‌یابد.»

در حال حاضر، ناهنجاری دمای سطح آب در محدوده Niño-۳.۴ حدود ۱.۴ درجه سلسیوس گزارش شده است که نشان‌دهنده احتمال وقوع یک ال‌نینوی قدرتمند در نیمه دوم سال است.

ضرورت آمادگی برای مدیریت مخاطرات جوی

برای مقابله با پیامدهای احتمالی، ایران باید هم‌زمان با استقبال از بارش‌ها، آمادگی‌های لازم را در موارد زیر اتخاذ کند:

• بررسی وضعیت سازه‌های آبخیزداری و نقاط پرخطر
• ارتقای سامانه‌های هشدار سریع برای وقوع سیل
• مدیریت فرسایش خاک در مناطق آسیب‌پذیر
• کنترل میزان ذخیره برف در ارتفاعات

در نهایت، اگرچه پدیده ال‌نینو می‌تواند پس از سال‌ها خشکسالی به تغذیه سفره‌های زیرزمینی کمک کند، اما مدیریت هوشمندانه بارش‌های شدید برای جلوگیری از خسارات سیلابی، کلید اصلی بهره‌مندی از این تغییرات اقلیمی خواهد بود.