تلسکوپ سوئیفت در آستانه سقوط؛ تلاش نهایی ناسا برای رصدهای علمی

تلسکوپ سوئیفت، یکی از برجسته‌ترین ابزارهای ناسا برای مطالعه انفجارهای پرتو گاما، پس از دو دهه فعالیت در مدار زمین، اکنون با بحرانی جدی روبروست. این رصدخانه فضایی که قرار بود تنها دو سال فعالیت کند، اکنون در آستانه سقوط و سوختن در جو زمین قرار دارد.

چرا تلسکوپ سوئیفت در حال سقوط است؟

در حالی که ایستگاه فضایی بین‌المللی مدار خود را به‌طور منظم حفظ می‌کند، تلسکوپ سوئیفت طی ۲۱ سال گذشته به‌طور مداوم ارتفاع خود را از دست داده است. این پدیده ناشی از وجود مقداری از جو در مدارات نزدیک زمین است که با ایجاد نیروی پسا (Drag)، سرعت فضاپیما را کاهش داده و منجر به افت ارتفاع می‌شود.

وضعیت فعلی این ماهواره به شرح زیر است:

• ارتفاع فعلی: ۳۲۵ کیلومتر
• مرز توقف فعالیت: زیر ۳۰۰ کیلومتر
• زمان تخمینی پایان مأموریت: اواسط مهرماه ۱۴۰۵

شکست مأموریت نجات با فضاپیمای لینک

ناسا در تلاشی جسورانه برای جلوگیری از این فاجعه، از شرکت فضایی کاتالیست خواست تا فضاپیمایی برای افزایش ارتفاع مدار طراحی کند. این پروژه با پرتاب فضاپیمای «لینک» در ماه ژوئیه آغاز شد، اما متأسفانه این مأموریت نیز با شکست مواجه گردید.

«نجات سوئیفت مأموریتی پرخطر با پاداشی بزرگ بود. اگرچه از پایان این مأموریت افسوس می‌خوریم، اما درس‌های آموخته شده در زمینه سرویس‌دهی فضایی بسیار ارزشمند هستند.»
— شاون دومگال-گلدمن، مدیر بخش اخترفیزیک ناسا

مشکلات فنی در چرخ‌های واکنشی و پیشران‌های فضاپیمای لینک باعث چرخش کنترل‌نشده آن شد و در نهایت امکان کمک به تلسکوپ سوئیفت را از بین برد.

آخرین فرصت برای رصدهای علمی

با وجود مشخص شدن سرنوشت این ماهواره، تیم‌های علمی ناسا تسلیم نشده‌اند. آن‌ها برخی از ابزارهای حساس تلسکوپ را دوباره فعال کرده‌اند تا از این فرصت‌های محدود برای ثبت آخرین انفجارهای پرتو گاما در جهان استفاده کنند.

هدف نهایی این است که پیش از خاموشی کامل تلسکوپ سوئیفت و ورود آن به لایه‌های متراکم جو، داده‌های ارزشمندی از قدرتمندترین پدیده‌های کیهانی جمع‌آوری شود.

در نهایت، اگرچه پایان عمر این رصدخانه شگفت‌انگیز نشانی از یک شکست است، اما تلاش‌ها برای نجات آن، مسیر جدیدی را در فناوری‌های امدادرسانی فضایی باز کرده است که در مأموریت‌های آینده بسیار حیاتی خواهد بود.