خروج تاریخی شرکت‌های ژاپنی از چین؛ بحران اعتماد و تغییر استراتژی‌های اقتصادی

خروج گسترده شرکت‌های ژاپنی از چین به سطحی تاریخی رسیده است که نشان‌دهنده تغییر بنیادین در ساختار اقتصادی آسیاست. کاهش سرعت رشد اقتصاد چین و بحران‌های دیپلماتیک میان توکیو و پکن، کسب‌وکارهای ژاپنی را وادار کرده است تا حضور خود را در دومین اقتصاد بزرگ جهان به شدت بازنگری کنند.

رکوردشکنی در خروج سرمایه‌گذاران ژاپنی

بر اساس داده‌های موسسه تحقیقاتی «تیکوکوا داتابانک»، تعداد شرکت‌های ژاپنی فعال در چین تا ژوئن امسال به رقم ۱۰,۱۱۸ کاهش یافته است. این رقم نشان‌دهنده افت ۲۲ درصدی نسبت به سال گذشته و کاهش ۳۰ درصدی نسبت به اوج خود در سال ۲۰۱۲ است.

در دو سال گذشته، روند خروج از بازار به جای ورود، حاکم بوده است:

• خروج کامل: ۴,۱۳۷ شرکت ژاپنی از بازار چین خارج شده‌اند.
• ورود جدید: تنها ۱,۲۲۱ شرکت (شامل کارخانه‌ها و نمایندگی‌ها) وارد شده‌اند.

چالش‌های امنیتی و تنش‌های دیپلماتیک

یکی از عوامل اصلی این عقب‌نشینی، احساس ناامنی و عدم پذیرش در میان مدیران و کارمندان ژاپنی است. تنش‌های سیاسی، از جمله اظهارات نخست‌وزیر ژاپن درباره مداخله نظامی در صورت حمله به تایوان، باعث واکنش‌های تند پکن شده است.

«شرکت‌ها و کارکنان ژاپنی به طور فزاینده‌ای احساس می‌کنند که در چین مورد استقبال قرار نمی‌گیرند و امنیت آن‌ها تضمین شده نیست.»

گزارش‌ها حاکی از آن است که بازداشت برخی از مدیران ارشد ژاپنی در ماه اوت، نگرانی‌ها را درباره ریسک‌های حقوقی و امنیتی در چین دوچندان کرده است.

تغییر مرکز ثقل اقتصادی به سمت آمریکا

در حالی که چین به سمت مدل «ساخت در چین» حرکت می‌کند، شرکت‌های ژاپنی به دنبال تنوع‌بخشی به بازارهای خود هستند. داده‌ها نشان می‌دهند که سهم سود حاصل از چین برای شرکت‌های فهرست شده در شاخص توپیکس (Topix) از ۲۳ درصد در سال ۲۰۲۰ به کمتر از ۱۵ درصد در سال جاری رسیده است.

این تغییر استراتژیک نشان می‌دهد که واشینگتن با جذب سرمایه‌گذاران ژاپنی، در حال تقویت بخش صنعتی خود است، در حالی که شرکت‌های ژاپنی از ریسک‌های تعرفه‌ای و هزینه‌های بالای تولید در چین فاصله می‌گیرند.

در نهایت، ترکیب کاهش سودآوری، رقابت شدید با تولیدکنندگان داخلی چین و بی‌ثباتی‌های سیاسی، باعث شده است که شرکت‌های ژاپنی از چین به شکلی بی‌سابقه فاصله بگیرند و بر بازارهای جایگزین مانند ایالات متحده و هند تمرکز کنند.