چرا فضانوردان در فضا قدبلندتر می‌شوند؟ بررسی اثر ریزگرانش بر ستون فقرات

تغییرات فیزیکی بدن انسان در محیط‌های بدون گرانش، یکی از چالش‌های اصلی در مأموریت‌های فضایی است. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد که فضانوردان در فضا به دلیل نبود فشار گرانش زمین، ممکن است تا ۳ درصد قد خود را از دست بدهند و بلندتر به نظر برسند؛ پدیده‌ای که مستقیماً با تغییر ساختار ستون فقرات مرتبط است.

چگونگی افزایش قد در محیط ریزگرانش

در شرایط ریزگرانش، فشار همیشگی گرانش زمین بر بدن از بین می‌رود. این مسئله باعث می‌شود مهره‌ها و دیسک‌های بین‌مهره‌ای فرصت بازگشت به حالت کشیده خود را پیدا کنند. ناسا این پدیده را «کشیدگی ستون فقرات» یا Spinal Elongation نامیده است.

بر اساس داده‌های منتشر شده، این تغییرات شامل موارد زیر است:

• کاهش فشار: حذف فشار گرانش باعث صاف شدن بخشی از انحناهای طبیعی ستون فقرات می‌شود.
• تغییر توزیع مایعات: جابه‌جایی مایعات بدن در محیط فضا بر ابعاد ظاهری بدن اثر می‌گذارد.
• تغییرات دیسک‌ها: دیسک‌های بین‌مهره‌ای در اثر نبود فشار، حجیم‌تر و کشیده‌تر می‌شوند.

اهمیت مهندسی تغییرات بدن در طراحی فضاپیما

این تغییرات چند سانتی‌متری، فراتر از یک پدیده جالب زیستی، یک ضرورت مهندسی است. طراحان باید بدانند که فضانوردان در فضا ابعاد متفاوتی نسبت به حالت زمینی دارند.

این داده‌ها برای طراحی دقیق صندلی‌ها، لباس‌های فضایی و فضای حرکت در کابین حیاتی هستند تا از آسیب‌های احتمالی جلوگیری شود.

چالش‌های سلامت در مأموریت‌های طولانی‌مدت

مطالعات نشان می‌دهند که در مأموریت‌های چهار تا شش ماهه، تراکم استخوان‌ها می‌تواند ماهانه بین ۱ تا ۱.۵ درصد کاهش یابد. همچنین عضلات با کاهش فعالیت مواجه شده و نیاز به برنامه‌های ورزشی فشرده دارند تا بدن با محیط جدید سازگار شود.

در نهایت، اگرچه این افزایش قد پس از بازگشت به زمین و تحت تأثیر گرانش از بین می‌رود، اما شناخت دقیق این واکنش‌ها برای موفقیت مأموریت‌های آینده به ماه و مریخ، نقشی تعیین‌کننده در طراحی تجهیزات و حفظ سلامت خدمه خواهد داشت.