تخمه سنقری در خطر حذف؛ بحران تولید و کاهش سطح زیرکشت در کرمانشاه

تخمه سنقری، محصولی که سال‌ها نام و نشان کشاورزی استان کرمانشاه را در بازارهای خشکبار کشور رقم زده بود، اکنون با بحرانی جدی روبروست که می‌تواند این نام تجاری بومی را از چرخه تولید حذف کند. کاهش چشمگیر سطح زیرکشت و افت عملکرد مزارع، کشاورزان را از ادامه این کشت بی‌انگیزه کرده است.

بحران در مزارع؛ کاهش سطح زیرکشت و تولید

آمارهای رسمی نشان‌دهنده روند نزولی نگران‌کننده در تولید آفتابگردان آجیلی است. طبق گزارش‌های موجود، سطح زیرکشت این محصول در استان کرمانشاه با افت حدود ۸۷۱ هکتاری مواجه شده است. این کاهش سطح، مستقیماً بر حجم تولید اثر گذاشته و منجر به افت نزدیک به ۱۴۶۰ تنی در میزان برداشت سالانه شده است.

در شهرستان سنقر نیز وضعیت مشابه است؛ جایی که پیش‌بینی می‌شود تولید با کاهش سطح کشت نسبت به سال گذشته، با چالش‌های جدی در تامین نیاز بازار مواجه شود. این روند نزولی، پیامدهای اقتصادی گسترده‌ای برای زنجیره ارزش این محصول خواهد داشت.

چالش بذر و ضعف در مدیریت زنجیره ارزش

یکی از اصلی‌ترین عوامل تخریب کیفیت تخمه سنقری، نبود دسترسی به بذرهای اصلاح‌شده و ورود بذرهای تقلبی به بازار است. فعالان این صنعت هشدار می‌دهند که استفاده از ارقام نامرغوب و بی‌کیفیت، علاوه بر کاهش عملکرد مزارع، باعث از بین رفتن ویژگی‌های منحصربه‌فرد این محصول شده است.

"کشت تخمه سنقر نسبت به سال‌های گذشته در حال حذف شدن است؛ زیرا برای کشاورز دیگر صرفه اقتصادی ندارد."

علاوه بر مشکل بذر، عدم رعایت تناوب زراعی و کشت مستمر در یک زمین، باعث کاهش حاصلخیزی خاک شده است. این موضوع در کنار ضعف در مکانیزاسیون و نبود صنایع تبدیلی پیشرفته، فشار مضاعفی بر تولیدکنندگان وارد می‌کند.

شکاف قیمتی و نیاز به سرمایه‌گذاری در بسته‌بندی

فاصله قیمت میان مزرعه و بازار مصرف، یکی دیگر از موانع اصلی است. در حالی که واحدهای فرآوری محصول را با قیمت‌های پایین از کشاورز خریداری می‌کنند، قیمت نهایی در بازار بسیار بالاتر است. این اختلاف قیمت، بخشی از سود را که باید به تولیدکننده برسد، در لایه‌های واسطه مصرف می‌کند.

برای نجات این صنعت، نیاز به گذار از فروش فله‌ای به سمت بسته‌بندی‌های مصرف‌کننده احساس می‌شود. فعالان این حوزه برای توسعه زیرساخت‌های بسته‌بندی و برندینگ محصولات تحت عنوان‌هایی نظیر «چیت ناب»، به تسهیلات بالغ بر ۱۰۰۰ میلیارد ریال نیاز دارند.

راهکارهای پیشنهادی برای احیای تولید:

• تأمین و عرضه قانونی بذرهای پرمحصول و اصلاح‌شده
• حمایت از صنایع تبدیلی و بسته‌بندی در محل تولید
• ایجاد سیستم قیمت‌گذاری تضمینی برای کشاورزان
• آموزش اصول تناوب زراعی و مدیریت خاک

در نهایت، اگر سیاست‌گذاری‌های حمایتی از سطح مزرعه و تأمین بذر آغاز نشود، ممکن است تخمه سنقری تنها به یک خاطره در بازار خشکبار تبدیل شود. حفظ این نام تجاری، مستلزم اصلاح ساختاری در کل زنجیره از بذر تا بسته‌بندی نهایی است.