قیمت گوجه‌فرنگی و پیاز در خرده‌فروشی‌ها؛ جهش قیمت تا دو برابر نرخنامه رسمی

اختلاف فاحش میان قیمت‌های اعلامی در نرخنامه‌های رسمی و قیمت‌های واقعی در سبد خرید مصرف‌کنندگان، بحران جدیدی را در بازار محصولات کشاورزی ایجاد کرده است. در حالی که قیمت گوجه‌فرنگی و پیاز در میادین با نرخ‌های مشخصی تعیین شده، در خرده‌فروشی‌ها با جهشی بی‌سابقه و فراتر از کنترل، به فروش می‌رسد.

شکاف عمیق میان نرخنامه رسمی و بازار خرده‌فروشی

بر اساس آخرین بررسی‌ها، قیمت‌های درج شده در نرخنامه‌های رسمی با واقعیت‌های موجود در بازار فاصله بسیار زیادی دارد. این شکاف باعث شده است تا خانوارها برای تأمین کالاهای اساسی خود با هزینه‌هایی بسیار بالاتر از انتظار روبرو شوند.

این داده‌ها نشان می‌دهند که قیمت پیاز زرد در برخی مناطق، بیش از دو برابر نرخ اعلامی در میادین است که نشان‌دهنده عدم نظارت مؤثر بر زنجیره تأمین است.

ابهام در سیاست «مجاز مشروط» صادرات

در شرایطی که قیمت‌ها در داخل کشور به شدت افزایش یافته، سازمان توسعه تجارت ایران اعلام کرده است که صادرات گوجه‌فرنگی و پیاز به صورت «مجاز مشروط» انجام می‌شود. با این حال، ابهام بزرگی در مورد جزئیات این تصمیم وجود دارد.

تاکنون شفاف‌سازی دقیقی درباره موارد زیر صورت نگرفته است:

• سقف دقیق میزان مجاز برای صادرات محصولات.
• زمان‌بندی اجرای این تصمیم و بازه زمانی آن.
• سازوکار عملیاتی برای توقف فوری صادرات در صورت تشدید کمبود داخلی.

عدم شفافیت در شروط صادرات می‌تواند باعث شود تا رقابت میان بازار داخلی، صنایع تبدیلی و صادرکنندگان، فشار بر قیمت‌ها را دوچندان کند.

هشدار صنایع تبدیلی درباره بحران ماده اولیه

کمبود عرضه تنها به سفره مردم محدود نمی‌شود؛ بلکه صنایع تبدیلی نیز در وضعیت بحرانی قرار دارند. رئیس سندیکای صنایع کنسرو کشور از کاهش شدید سطح زیر کشت گوجه‌فرنگی در سال جاری خبر داده است.

این کاهش عرضه باعث شده است که کارخانه‌های تولید رب گوجه‌فرنگی با افزایش چشمگیر هزینه‌های تولید مواجه شوند. در واقع، قیمت گوجه‌فرنگی بالا در بازار، مستقیماً بر قیمت تمام‌شده محصولات کنسرو نیز اثر گذاشته و زنجیره تولید را با چالش جدی روبرو کرده است.

در نهایت، اگرچه عواملی نظیر واسطه‌گری، هزینه‌های حمل‌ونقل و افت عرضه در افزایش قیمت‌ها نقش دارند، اما مدیریت نامشخص صادرات در کنار کاهش تولید، می‌تواند بحران قیمت‌ها را عمیق‌تر کند. شفاف‌سازی در مورد سهمیه‌های صادراتی برای حفظ تعادل بازار داخلی امری حیاتی است.