تشدید کمبود داروهای ضروری روان‌پزشکی و خطر گسترش بازار سیاه دارو

بحران در زنجیره تأمین داروهای اعصاب و روان با ابعاد تازه‌ای همراه شده است؛ موضوعی که نه تنها سلامت روان جامعه را تهدید می‌کند، بلکه زمینه‌ساز شکل‌گیری بازارهای غیررسمی و سوداگری دارو شده است. گزارش‌های اخیر نشان می‌دهد که کمبود داروهای ضروری روان‌پزشکی به دلیل چالش‌های ساختاری و مالی به شدت تشدید شده است.

چالش‌های تأمین مواد اولیه و اختلال در زنجیره واردات

یکی از عوامل اصلی در بروز این بحران، دشواری در تأمین مواد اولیه دارویی است. با توجه به وابستگی بخشی از تولیدات داخلی به واردات، تغییرات در مسیرهای بین‌المللی تأثیر مستقیمی بر موجودی انبارها داشته است.

• محدودیت‌های حمل‌ونقل: اختلال در مسیرهای دریایی و هوایی به دلیل شرایط جهانی، سرعت ورود مواد اولیه را کاهش داده است.
• وابستگی به واردات: بخش مهمی از مواد اولیه که از کشورهایی نظیر هند تأمین می‌شود، با تأخیر مواجه شده است.
• هزینه‌های اضافی: استفاده از مسیرهای جایگزین دریایی، علاوه بر افزایش زمان، هزینه‌های تمام‌شده تولید را نیز بالا برده است.

بحران نقدینگی و تخصیص ناکافی ارز در حوزه دارو

بررسی‌ها نشان می‌دهد که شکاف عمیقی میان نیاز واقعی سازمان غذا و دارو و بودجه اختصاص‌یافته به آن وجود دارد. این عدم توازن، توان عملیاتی کشور را برای حفظ ذخایر استراتژیک به شدت کاهش داده است.

زمانی که کمبود داروهای ضروری روان‌پزشکی با محدودیت‌های مالی همراه می‌شود، برنامه‌ریزی برای واردات به‌موقع مواد اولیه عملاً غیرممکن می‌گردد. این وضعیت باعث شده تا حتی در صورت وجود بودجه، تأخیر در پرداخت‌ها منجر به اختلال در تولید شود.

هشدار درباره نشت دارو به بازار سیاه

«هر زمان که در تأمین یک دارو کمبود ایجاد می‌شود، زمینه برای شکل‌گیری بازار سیاه و عرضه غیررسمی آن فراهم می‌گردد. وظیفه نهادهای نظارتی، شناسایی محل نشت دارو از شبکه رسمی است.»

کارشناسان بر این باورند که ایجاد کمبود مصنوعی یا واقعی، راه را برای قاچاق دارو از کشورهای همسایه یا احتکار توسط برخی افراد باز می‌کند. این فرآیند باعث می‌شود داروهایی که قرار است با قیمت کنترل‌شده به دست بیماران برسد، با قیمت‌های چندین برابر در بازار غیررسمی عرضه شوند.

در نهایت، مقابله با این بحران نیازمند نگاهی راهبردی به حوزه سلامت است. تنها با تأمین بودجه ارزی کافی و نظارت دقیق بر زنجیره توزیع می‌توان از گسترش کمبود داروهای ضروری روان‌پزشکی و تسلط بازار سیاه بر سلامت جامعه جلوگیری کرد.