بحران یمن؛ شکست آتش‌بس و دشواری مسیر مذاکرات ریاض و صنعا

ازسرگیری درگیری‌های نظامی در یمن نشان‌دهنده شکست موقت توافقات دیپلماتیک میان ریاض و صنعا است؛ وضعیتی که در آن آتش‌بس‌های پیشین، به جای ایجاد ثبات، تنها فرصتی برای بازسازی توان نظامی طرفین فراهم کرده‌اند.

بحران انسانی و پیامدهای ویرانگر جنگ در یمن

هزینه‌های انسانی این جنگ فراتر از خطوط مقدم نبرد است. بر اساس آمارهای منتشر شده توسط سازمان ملل متحد، بحران یمن ابعاد هولناکی یافته است:

• تلفات مستقیم: حدود ۱۵۴ هزار نفر بر اثر خشونت‌های نظامی جان خود را از دست داده‌اند.
• تلفات غیرمستقیم: ۲۲۳ هزار نفر قربانی گرسنگی و بیماری‌های ناشی از جنگ شده‌اند.
• جمع کل: برآورد می‌شود تا پایان سال ۲۰۲۱، مجموع قربانیان به ۳۷۷ هزار نفر رسیده باشد.

در حالی که نیروهای مورد حمایت عربستان و امارات کنترل بخش‌های استراتژیک شامل منابع نفت و گاز را در اختیار دارند، شکاف‌های درونی میان گروه‌های محلی همچنان مسیر صلح را مسدود کرده است.

شکست نقشه راه سیاسی و بازگشت به میدان نبرد

اگرچه توافق میان ایران و عربستان در سال ۲۰۲۳ دریچه‌ای از امید را گشود، اما نقشه راه سازمان ملل برای رسیدن به یک روند سیاسی پایدار هرگز به مرحله اجرا نرسید. با آغاز درگیری‌های اخیر در دریای سرخ و حملات متقابل، مسیر مذاکرات میان ریاض و صنعا با بن‌بست جدیدی روبرو شده است.

"آتش‌بس‌های گذشته بدون وجود سازوکارهای نظارتی، تنها فرصتی برای تأخیر در اجرای تعهدات بود."

صنعا اکنون با تغییر موازنه قدرت در میدان، مطالبات جدیدی را مطرح می‌کند. این مطالبات از رفع محاصره و پرداخت غرامت تا خروج کامل نیروهای خارجی را شامل می‌شود.

مطالبات جدید صنعا و نقش بازیگران بین‌المللی

برخلاف گذشته، مقامات صنعا دیگر تنها به تضمین‌های ریاض اکتفا نمی‌کنند. آن‌ها خواستار ورود بازیگران بین‌المللی نظیر شورای امنیت سازمان ملل، روسیه و چین برای تضمین اجرای توافقات هستند.

در جدول زیر، محورهای اصلی مورد بحث در مذاکرات احتمالی آینده آمده است:

در حالی که عربستان تلاش می‌کند از طریق نیروهای جدیدی مانند "درع الوطن" ساختار فرماندهی خود را بازسازی کند، صنعا نیز با تسلط بر نقاط استراتژیک در نزدیکی باب‌المندب، توانایی خود را برای فشار بر مسیرهای کشتیرانی و انرژی نشان داده است.

نتیجه‌گیری

مسیر مذاکرات در یمن اکنون از یک توافق ساده برای توقف درگیری‌ها، به سمت تعیین تکلیف ساختارهای سیاسی و تضمین‌های بین‌المللی تغییر جهت داده است. بدون یک چارچوب اجرایی دقیق، هرگونه آتش‌بس جدید تنها می‌تواند به معنای استراحت کوتاه‌مدت برای طرف‌های جنگ باشد.