بحران امنیت انرژی در جنوب شرق آسیا در سایه جنگ ایران و تنش‌های خاورمیانه

وزرای انرژی کشورهای عضو اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا (آسه آن) در هفته جاری با هدف مقابله با بحران‌های ناشی از اختلال در زنجیره تأمین انرژی، نشست ویژه‌ای را برگزار می‌کنند. این نشست در حالی برگزار می‌شود که درگیری‌های نظامی در منطقه خاورمیانه، به‌ویژه جنگ در ایران، امنیت انرژی این بلوک اقتصادی را به شدت تهدید می‌کند.

کشورهای جنوب شرق آسیا که یکی از سریع‌ترین رشد اقتصادی جهان را دارند، به دلیل وابستگی گسترده به واردات نفت و گاز طبیعی، بیش از هر منطقه دیگری در برابر نوسانات بازار انرژی آسیب‌پذیر هستند. بحران امنیت انرژی در این منطقه اکنون به یک ضرورت حیاتی برای بقای صنعتی و رفاه خانوارها تبدیل شده است.

چالش‌های ساختاری و وابستگی به خاورمیانه

پیش از آغاز درگیری‌ها در اواخر فوریه، کشورهای عضو آسه آن حدود نیمی از نیازهای نفتی خود را از خاورمیانه تأمین می‌کردند. بسته شدن احتمالی یا محدودیت در عبور از تنگه هرمز، این منطقه را در معرض خطر جدی کمبود سوخت قرار داده است.

وضعیت بحرانی در برخی کشورها به شرح زیر است:

• فیلیپین: اعلام وضعیت اضطراری ملی و هشدار اتمام ذخایر سوخت در مدت ۴۵ روز.
• تایلند و ویتنام: اجرای برنامه‌های صرفه‌جویی در مصرف انرژی و محدودیت در سوخت.
• اندونزی و کامبوج: اعمال تدابیر کاهش مصرف و مدیریت بحران سوخت.

طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، تقاضای سرانه انرژی در این منطقه طی دهه گذشته ۳۰ درصد رشد داشته، در حالی که تولید نفت محلی با افت ۴۰ درصدی نسبت به اوج خود در دهه ۱۹۹۰ مواجه شده است.

راهکارهای پیشنهادی برای یکپارچگی انرژی

در نشست مانیل، وزرا بر روی طرح‌هایی نظیر همکاری در زمینه سوخت‌های پاک و یکپارچه‌سازی شبکه‌های برق منطقه تمرکز خواهند کرد. هدف اصلی، ایجاد یک سیستم دفاعی جمعی در برابر شوک‌های بازار جهانی است.

"امنیت انرژی باید در تمام بخش‌ها، از ذخایر نفت و زیرساخت‌های گاز گرفته تا شبکه‌های برق و بهره‌وری مصرف، لحاظ شود."

موانع سیاسی و فنی در مسیر یکپارچگی

علیرغم تلاش‌های چند دهه، آسه آن همچنان با چالش‌های جدی در اجرای طرح‌های یکپارچگی روبروست. برخلاف اتحادیه اروپا، این بلوک فاقد یک مرجع فوق‌ملی برای وضع و اجرای قوانین اجباری است. این موضوع باعث شده تا همکاری‌ها بیشتر در سطح توافقات دوجانبه باقی بماند.

کارشناسان معتقدند که یکپارچه‌سازی شبکه برق منطقه، فراتر از یک چالش فنی، یک چالش سیاسی پیچیده است که نیازمند هماهنگی میان ساختارهای متفاوت حاکمیتی در کشورهای مختلف است.

در نهایت، موفقیت این نشست در تعیین مسیر آینده امنیت انرژی در جنوب شرق آسیا و میزان توانایی این منطقه برای مقابله با بی‌ثباتی‌های ناشی از درگیری‌های بین‌المللی خواهد بود.