بحران مطالبات قطعه‌سازان؛ چرا خودروسازان با پول قطعه‌ساز تولید می‌کنند؟

بحران نقدینگی در زنجیره تأمین خودرو، مطالبات انباشته قطعه‌سازان را به سطحی بحرانی رسانده است؛ به‌طوری که خودروسازان با استفاده از سرمایه در گردش تولیدکنندگان قطعات، چرخ تولید خود را می‌چرخانند.

بحران بدهی‌های سایپا و فشار بر زنجیره تأمین

بر اساس گزارش‌های منتشر شده، میزان مطالبات انباشته شرکت سایپا از واحدهای قطعه‌سازی به ده‌ها هزار میلیارد تومان رسیده است. این حجم از بدهی نشان‌دهنده یک اختلال ساختاری در مدیریت مالی زنجیره تأمین خودرو در کشور است.

محمدحسن عصار حسینی، از اعضای ارشد انجمن قطعه‌سازان سمنان، بر این نکته تأکید دارد که بخش اعظم ارزش یک خودرو، یعنی حدود ۷۵ تا ۸۰ درصد، مربوط به مجموعه‌ای از قطعاتی است که توسط قطعه‌سازان تأمین می‌شود.

شکاف زمانی میان تولید و پرداخت مطالبات

یکی از چالش‌های اصلی، فاصله زمانی بسیار زیاد میان تحویل کالا و تسویه حساب مالی است. در حالی که چرخ تولید در کارخانجات خودروساز هر ۱۵ روز یک بار می‌چرخد، قراردادهای تسویه حساب معمولاً ۱۲۰ روزه تنظیم شده‌اند.

"در هر دوره چهارماهه، خودروساز حدود هشت مرحله تولید ۱۵ روزه را با استفاده از سرمایه قطعه‌ساز انجام می‌دهد، در حالی که تنها ۲۰ درصد باقی‌مانده فرآیند در خودروساز انجام می‌شود."

این وضعیت باعث شده است که خودروسازان عملاً به جای استفاده از نقدینگی خود، از سرمایه در گردش قطعه‌سازان برای تأمین هزینه‌های تولید استفاده کنند.

تأثیر پیش‌فروش و انباشت خودرو بر نقدینگی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که خودروسازان با وجود دریافت مبالغ هنگفت از طریق پیش‌فروش خودرو، همچنان ادعای کمبود نقدینگی دارند. این در حالی است که پول حاصل از پیش‌فروش‌ها برای ماه‌ها در اختیار خودروساز قرار می‌گیرد.

علاوه بر این، وجود خودروهای انباشته شده در پارکینگ‌ها (که گاهی به بیش از ۱۰۰ هزار دستگاه می‌رسد) نشان می‌دهد که مشکل لزوماً عدم فروش نیست، بلکه مدیریت نقدینگی و زمان‌بندی پرداخت‌ها با روند واقعی تولید همخوانی ندارد.

هشدار درباره کاهش تیراژ تولید

اگر وضعیت پرداخت مطالبات بهبود نیابد، قطعه‌سازان ناچار به کاهش یا توقف تحویل قطعات خواهند بود. این سناریو منجر به کاهش تیراژ تولید در کارخانه‌های اصلی می‌شود که در نهایت ضرر متقابل برای هر دو بخش تولیدکننده و خودروساز خواهد داشت.

در نهایت، حل بحران نقدینگی در صنعت خودرو مستلزم بازنگری در قراردادهای اعتباری و تسویه به‌موقع مطالبات است تا از فروپاشی زنجیره تأمین جلوگیری شود.