لجستیک؛ عامل اصلی پایداری قیمت نفت بالای ۱۰۰ دلار در بازار جهانی

تحلیلگران معتقدند که عامل اصلی پایداری قیمت نفت در سطوح بالای ۱۰۰ دلار، دیگر کمبود فیزیکی عرضه نیست، بلکه بروز بحران‌های عمیق در بخش لجستیک و زنجیره تأمین انرژی است.

چالش‌های لجستیکی؛ فراتر از بحث کمبود عرضه

برخلاف تصور عمومی که قیمت‌های بالا را صرفاً ناشی از کمبود نفت می‌دانند، روندهای جدید نشان می‌دهد که اختلال در جابه‌جایی محموله‌ها، بازار را تحت فشار قرار داده است. با وجود اینکه صادرات نفت خام از خاورمیانه به بالاترین سطح خود پس از شروع درگیری‌ها رسیده، اما هزینه‌های جانبی حمل‌ونقل مانع از کاهش قیمت‌ها شده است.

داده‌های موسسه کپلر حاکی از آن است که میانگین عبور نفت از تنگه هرمز به ۱۴.۲ میلیون بشکه در روز رسیده که حدود ۸۰ درصد حجم پیش از بحرانی را پوشش می‌دهد. با این حال، این بهبود عرضه به دلیل پیچیدگی‌های جدید در مسیرهای ترانزیتی، هنوز تأثیر نزولی بر قیمت نفت برنت نداشته است.

جهش بی‌سابقه هزینه‌های حمل‌ونقل و بیمه

تغییر الگوی تجارت جهانی از یک سیستم هماهنگ به یک شبکه پرریسک، هزینه‌های عملیاتی را به شدت افزایش داده است. در حال حاضر، فرآیند انتقال نفت از خلیج فارس به مقصد آسیا نیازمند سیستم‌های پیچیده انتقال میان شناورهاست که باعث کمبود نفتکش‌های غول‌پیکر در سطح جهان شده است.

این جهش خیره‌کننده نشان می‌دهد که بخش بزرگی از قیمت نهایی نفت، اکنون صرف هزینه‌های لجستیکی و بیمه می‌شود.

بحران ظرفیت پالایشی و بازار سوخت

علاوه بر مسائل مربوط به نفت خام، از دست رفتن ظرفیت‌های پالایشی در مناطق کلیدی مانند خاورمیانه و روسیه، فشار بر بازار گازوئیل را دوچندان کرده است. حملات به تأسیسات انرژی، منجر به ایجاد یک چرخه معیوب شده است:

• کاهش ظرفیت پالایش باعث افزایش قیمت گازوئیل می‌شود.
• افزایش قیمت سوخت، تقاضا برای نفت خام با بازدهی بالا را بالا می‌برد.
• تقاضای بیشتر برای گریدهای خاص، منجر به افزایش دوباره قیمت نفت می‌گردد.

«بازار نفت اکنون تابعی از توانایی صنعت در حمل‌ونقل و پالایش است، نه صرفاً میزان تولید.»

نتیجه‌گیری

در مجموع، بهبود تدریجی صادرات از طریق تنگه هرمز و کاهش کسری عرضه جهانی، هنوز نتوانسته است بر هزینه‌های سرسام‌آور لجستیک و ریسک‌های بیمه‌ای غلبه کند. تا زمانی که زنجیره تأمین انرژی به الگوی پایدار و کم‌هزینه پیش از جنگ بازنگری نشود، قیمت‌های بالا در بازار جهانی نفت همچنان پایداری خواهند داشت.