تجهیزات الکترونیکی جهان؛ سلطه بی‌چون و چرای چین بر زنجیره تامین سخت‌افزار

تمرکز تولید تجهیزات الکترونیکی جهان در دست گروه کوچکی از کشورها قرار دارد، به‌طوری که چهار قدرت برتر به‌تنهایی بیش از ۸۰ درصد ظرفیت جهانی را تحت کنترل دارند. این انحصار در زنجیره تامین از نیمه‌رساناها و نمایشگرها تا گوشی‌های هوشمند و رایانه‌ها، اقتصاد دیجیتال جهان را هدایت می‌کند.

سلطه بی‌چون و چرای چین بر بازار سخت‌افزار

در رتبه‌بندی جدید سال‌های ۲۰۲۴ و ۲۰۲۵، چین با تسلط خیره‌کننده ۵۸.۸ درصدی، در جایگاه نخست قرار گرفته است. این میزان از سهم تایوان، یعنی رتبه دوم این فهرست، تقریباً ۶ برابر بزرگ‌تر است. پکن با بهره‌گیری از شبکه‌های تولید گسترده و اکوسیستم متراکم تامین‌کنندگان، خود را به قطب بی‌رقیب سخت‌افزار تبدیل کرده است.

برنامه پنج‌ساله جدید چین با تمرکز بر هوش مصنوعی و نیمه‌رساناها، نشان‌دهنده تلاش این کشور برای کاهش وابستگی به فناوری‌های غربی است. هدف‌گذاری بلندمدت این کشور، دستیابی به درآمد عملیاتی ۴.۵ تریلیون دلاری در صنایع مرتبط تا سال ۲۰۳۰ است.

هسته مرکزی زنجیره تامین در شرق آسیا

پس از چین، منطقه شرق آسیا با حضور تایوان، کره جنوبی و ژاپن، نقش حیاتی در تامین قطعات ایفا می‌کند. این منطقه مجموعاً ۲۱.۷ درصد از ظرفیت جهانی را در اختیار دارد و میزبان غول‌های فناوری است.

در این میان، تایوان در مونتاژ و تولید نیمه‌رساناها، کره جنوبی در حوزه نمایشگر و تراشه، و ژاپن در تامین فناوری‌های زیرساختی، نقش‌های کلیدی ایفا می‌کنند.

رقابت سایر قدرت‌ها و شکاف طراحی و تولید

در رده‌های بعدی، هند با ۳.۸ درصد و ویتنام با ۳.۶ درصد قرار دارند. ایالات متحده آمریکا با سهم ۲.۹ درصدی در رتبه هفتم، با وجود قدرت بسیار بالا در بخش طراحی تراشه و نوآوری، در بخش تولید فیزیکی سخت‌افزار با عقب‌ماندگی نسبت به قدرت‌های آسیایی مواجه است.

«رتبه‌بندی فعلی نشان‌دهنده شکاف عمیق میان محل استقرار شرکت‌های بزرگ فناوری و محل واقعی تولید قطعات آن‌هاست؛ در حالی که طراحی در غرب متمرکز است، تولید در آسیا جریان دارد.»

در نهایت، کشورهایی نظیر تایلند، مکزیک، آلمان و سنگاپور نیز سهم‌های کوچکی در این زنجیره پیچیده جهانی دارند.

نتیجه‌گیری: تمرکز شدید تولید تجهیزات الکترونیکی در شرق آسیا، به‌ویژه در چین و تایوان، نشان‌دهنده وابستگی عمیق اقتصاد جهانی به این منطقه است و رقابت برای تسلط بر زنجیره تامین نیمه‌رساناها، اصلی‌ترین چالش ژئوپلیتیک فناوری در سال‌های پیش رو خواهد بود.