ال‌نینو در قم؛ آیا بارش‌های آینده منابع آب زیرزمینی را تقویت می‌کند؟

با نزدیک شدن به فصل بارندگی، تحلیلگران محیط‌زیستی درباره تاثیر پدیده ال‌نینو بر وضعیت آب و هوای استان قم به ارائه دیدگاه‌های تخصصی می‌پردازند. اگرچه این پدیده اقیانوسی می‌تواند الگوهای جوی را تغییر دهد، اما قرارگیری قم در مناطق مرکزی و خشک ایران، باعث می‌شود که این پدیده لزوماً به معنای بارش‌های بسیار سنگین و تضمین‌شده نباشد.

تأثیر پدیده ال‌نینو بر الگوی بارندگی در استان قم

هادی دهقانی، معاون آبخیزداری اداره‌کل منابع طبیعی استان قم، در گفتگو با رسانه‌ها اعلام کرد که ال‌نینو با گرم شدن غیرعادی آب‌های اقیانوس آرام آغاز می‌شود. وی خاطرنشان کرد که بر اساس آمارهای گذشته، افزایش بارش‌های ناشی از این پدیده بیشتر در مناطق شمالی، غرب و جنوب‌غرب ایران مشاهده شده است.

در مورد استان قم، وی تأکید کرد:

"برای قم، ال‌نینو بیشتر به معنای افزایش احتمال بارش نسبت به شرایط عادی است، نه تضمین بارندگی زیاد. تمرکز ما باید بر شروع فصل بارندگی و تعداد دفعات بارش باشد تا صرفاً شدت آن."

با تحقق افزایش بارش‌ها، می‌توان انتظار بهبود وضعیت منابع آب زیرزمینی، افزایش دبی قنات‌ها و تقویت پوشش گیاهی و مراتع در حوزه‌های آبخیز استان را داشت.

وضعیت آمادگی سازه‌های آبخیزداری در برابر سیلاب

بر اساس گزارش‌های رسمی، استان قم دارای زیرساخت‌های گسترده‌ای برای مدیریت رواناب‌ها است. در مجموع، بیش از ۲۵۰۰ سازه آبخیزداری در این استان اجرا شده که شامل انواع سازه‌های کوچک مانند خشکه‌چین و سازه‌های بزرگ‌تر است.

این سازه‌ها با هدف مدیریت رواناب‌ها طراحی شده‌اند تا از ورود ناگهانی سیلاب به شهر قم و پردیسان جلوگیری کنند. با این حال، سازه‌هایی با دوره بازگشت بیش از ۲۰۰ سال ممکن است چالش‌برانگیز باشند.

هشدار درباره آسیب‌دیدگی سازه پخش سیلاب رودخانه شور

با وجود آمادگی کلی، یک نقطه ضعف جدی در شبکه آبخیزداری استان شناسایی شده است. بخشی از سازه‌های پخش سیلاب در رودخانه شور که طی دو سال گذشته دچار تخریب شده‌اند، هنوز مرمت نشده‌اند.

این تخریب که با دلایل نامشخص رخ داده، می‌تواند خطرات جدی برای زیرساخت‌های حیاتی ایجاد کند. به ویژه آزادراه گرمسار که در مسیر این رودخانه قرار دارد، در صورت وقوع سیلاب شدید و عدم بازسازی این سازه، در معرض آسیب‌های جدی خواهد بود.

مسئولان آبخیزداری با ارسال نامه‌های متعدد و حتی محرمانه، خواستار تخصیص اعتبار و رسیدگی حقوقی به این موضوع شده‌اند تا از بروز خسارات احتمالی به زیرساخت‌های کشور جلوگیری شود.

نتیجه‌گیری

در حالی که پدیده ال‌نینو می‌تواند فرصتی برای بهبود وضعیت منابع آب در استان قم باشد، مدیریت هوشمندانه رواناب‌ها از طریق سازه‌های آبخیزداری و مرمت سریع نقاط آسیب‌دیده، کلید اصلی جلوگیری از حوادث سیلاب و حفاظت از زیرساخت‌هایی نظیر آزادراه گرمسار است.