موزه جانورشناسی جلال افشار در کرج؛ گنجینه علمی یک قرنی در خطر نابودی

موزه جانورشناسی استاد جلال افشار در کرج، که بیش از یک قرن قدمت دارد، اکنون با بحرانی جدی از جمله فرسودگی ساختاری و کمبود شدید نیروی متخصص روبروست. این مجموعه که یکی از مهم‌ترین حافظه‌های علمی کشور در حوزه تنوع زیستی محسوب می‌شود، نیازمند حمایت فوری برای جلوگیری از نابودی میراث علمی غیرقابل جایگزین است.

میراث علمی و گنجینه جانورشناسی ایران

این موزه که در سال ۱۳۰۷ میلادی پایه‌گذاری شده، امروزه شامل ۱۷ سالن نمایش و حدود هزار مترمربع فضا است. بخش علمی این مرکز، گنجینه‌ای از نمونه‌های نادر را در خود جای داده است که شامل موارد زیر می‌باشد:

• ۵۰ هزار نمونه حشره و حشرات مرتبط با کشاورزی
• ۲۵۰۰ گونه جانوری مختلف از جمله پستانداران و پرندگان
• ۵۰ گونه تیپ که از نظر علمی در جهان بی‌بدیل هستند
• نمونه‌های خاصی نظیر زرافه، کانگورو و مار بوآ

نمونه‌های تیپ، نخستین نمونه‌هایی هستند که برای معرفی یک گونه به جامعه علمی ارائه شده‌اند و از دست رفتن آن‌ها، جایگزینی در سطح جهانی برای آن‌ها غیرممکن است.

چالش‌های بحرانی: از کمبود نیرو تا فرسودگی بنا

رئیس این موزه با اشاره به وضعیت وخیم جاری، از کاهش چشمگیر ظرفیت اجرایی خبر داد. در حالی که پیش‌تر ۱۶ متخصص امور موزه را دنبال می‌کردند، اکنون تنها دو نفر (یک متخصص و یک نیروی خدماتی) مسئولیت این مجموعه عظیم را بر عهده دارند.

آسیب‌های ساختاری و حفاظتی

علاوه بر مسائل انسانی، وضعیت فیزیکی موزه نیز نگران‌کننده است. برخی از نمونه‌های تاکسیدرمی‌شده که عمر مفید آن‌ها به پایان رسیده، دچار ریزش پر یا آسیب‌های ساختاری شده‌اند. همچنین، بخشی از ساختمان تاریخی موزه که در دوران جنگ آسیب دیده بود، نیازمند بازسازی و مقاوم‌سازی فوری است.

ضرورت حفاظت از تنوع زیستی

هدف اصلی موزه جانورشناسی جلال افشار تنها نمایش حیوانات نیست، بلکه آموزش ضرورت حفاظت از محیط زیست به نسل‌های آینده است. بدون حفظ تنوع زیستی، تداوم حیات در کره زمین با تهدید جدی روبرو خواهد شد.

در نهایت، نجات این مرکز علمی از کرج تنها با مشارکت دانشگاه، مسئولان دولتی و خیرین از طریق مقاوم‌سازی بنا و تامین نیروی متخصص امکان‌پذیر خواهد بود.