ال‌نینو و بحران آب؛ چرا افزایش بارش لزوماً به معنای پایان خشکسالی نیست؟

تحلیل‌های جدید اقلیمی نشان می‌دهد که پدیده ال‌نینو نباید به عنوان راهکاری قطعی برای رفع بحران کم‌آبی ایران در نظر گرفته شود؛ چرا که افزایش میزان بارش‌ها لزوماً به معنای تقویت ذخایر پایدار منابع آب نیست.

چالش‌های مدیریت منابع آب در سایه ال‌نینو

محمدرضا کاویان‌پور، رئیس مؤسسه تحقیقات آب، با اشاره به تغییرات جوی اعلام کرد که اگرچه انتظار می‌رود بارش‌های پاییز در برخی مناطق، به‌ویژه در حوضه‌های کارون و کرخه، بین ۳۰ تا ۷۰ درصد فراتر از میانگین سالانه باشد، اما این موضوع می‌تواند با ریسک‌های جدی همراه باشد.

یکی از نگرانی‌های اصلی، احتمال تبدیل بارش‌های شدید به سیلاب‌های ناگهانی است. در چنین شرایطی، به دلیل سرعت بالای جریان آب، فرصت کافی برای نفوذ به لایه‌های زیرین زمین یا ذخیره‌سازی در مخازن سدها وجود نخواهد داشت.

تأثیرات دمایی و تهدید تبخیر

علاوه بر الگوی بارش، تغییر در دمای هوا نیز نقش تعیین‌کننده‌ای در وضعیت آبی کشور ایفا می‌کند. برآوردهای فعلی نشان می‌دهند که دما در دوره پیش‌رو ممکن است ۱ تا ۲ درجه سانتی‌گراد بالاتر از حد نرمال باشد.

این افزایش دما دو پیامد منفی اصلی را به دنبال دارد:

• افزایش نرخ تبخیر از سطوح آبی و مخازن سدها
• افزایش تقاضای آب، به‌ویژه در بخش‌های حیاتی کشاورزی

استفاده از فناوری‌های نوین در پیش‌بینی جریان سدها

مؤسسه تحقیقات آب جهت کاهش عدم قطعیت در مدیریت بحران، از مدل‌های مبتنی بر هوش مصنوعی و داده‌محور بهره می‌برد. در حال حاضر، فرآیند پیش‌بینی جریان ورودی به ۳۰ سد استراتژیک کشور تا بازه زمانی شش ماهه انجام می‌شود.

مدیریت هوشمندانه مخازن نیازمند توازن میان کنترل ریسک سیلاب، ذخیره‌سازی آب و تأمین انرژی است.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

در نهایت، نباید با وقوع یک دوره پربارش، بحران کم‌آبی را حل‌شده دانست. مدیریت منابع آب باید بر پایه سناریوهای مختلف، از جمله سناریوهای بدبینانه، برنامه‌ریزی شود تا از فرصت بارش‌ها برای تقویت ذخایر در کنار آمادگی برای وقوع سیلاب استفاده کرد.