بحران ناوگان کامیون؛ از تردد خودروهای ۶۰ ساله تا قیمت‌های ۳۰ میلیاردی

وضعیت ناوگان کامیون در ایران به مرحله بحرانی رسیده است؛ جایی که در کنار ورود خودروهای جدید، هنوز کامیون‌هایی با قدمت ۶۰ سال در جاده‌ها تردد می‌کنند. این تضاد آشکار، علاوه بر افزایش آلایندگی، فشار اقتصادی سنگینی را بر رانندگان وارد کرده است.

چالش‌های نوسازی و شکست طرح اسقاط

جلال موسوی، نایب رئیس کانون کامیون‌داران کشور، با انتقاد از وضعیت موجود اعلام کرد که برخلاف برنامه‌ریزی‌ها، فرآیند اسقاط خودروهای فرسوده به درستی اجرا نشده است. وی تأکید کرد که قرار بود به ازای هر کامیون وارداتی، یک خودروی قدیمی از چرخه خارج شود، اما در عمل تنها مبالغی تحت عنوان پول اسقاط دریافت شده و خودروهای آلاینده همچنان در جاده‌ها فعال هستند.

"تعداد کامیون‌ها افزایش یافته، اما سهم رانندگان از بار کاهش یافته و مصرف سوخت به دلیل ناوگان فرسوده همچنان بالا است."

بر اساس آمارهای ارائه شده، از سال ۱۳۹۷ تاکنون با وجود تولید داخلی و واردات، تعداد ناوگان به شدت افزایش یافته و اکنون حدود ۱۲۰ تا ۱۴۰ هزار دستگاه در کشور حضور دارند، در حالی که حجم بار موجود با این تعداد متناسب نیست.

شکاف عمیق میان ارزش خودروی قدیمی و قیمت کامیون جدید

یکی از اصلی‌ترین موانع نوسازی، ناتوانی مالی رانندگان است. در حالی که قیمت یک کامیون جدید از ۱۵ میلیارد تومان شروع شده و گاهی به ۳۰ میلیارد تومان می‌رسد، ارزش خودروهای قدیمی بسیار ناچیز است.

این عدم تناسب اقتصادی باعث شده تا طرح‌های تسهیلاتی سازمان راهداری نیز به دلیل عدم الزام به اسقاط خودرو، نتوانند به هدف اصلی خود یعنی پاکسازی جاده‌ها از خودروهای قدیمی دست یابند.

راهکار پیشنهادی: ورود مستقیم دولت به واردات

برای خروج از این بن‌بست، پیشنهاد می‌شود دولت با کاهش عوارض گمرکی و ورود مستقیم کامیون‌های کم‌کارکرد و باکیفیت، به نوسازی ناوگان کمک کند. موسوی معتقد است دولت باید مسئولیت واردات را مستقیماً بر عهده بگیرد تا از بروز مشکلاتی نظیر نیاز به کارت بازرگانی و واسطه‌گری‌های سنگین توسط رانندگان جلوگیری شود.

در نهایت، نوسازی ناوگان کامیون نیازمند مشارکت همه‌جانبه شرکت نفت، سازمان محیط زیست و راهداری است تا با کاهش مصرف سوخت و آسیب به جاده‌ها، هزینه‌های پنهان فعلی کاهش یابد.