تنگه هرمز و سقوط دینار؛ بحران صادرات نفت و فشار بر اقتصاد عراق…

بحران‌های ژئوپلیتیک در تنگه هرمز، پیامدهای سنگینی برای اقتصاد کشورهای وابسته به نفت در منطقه داشته است؛ به‌طوری که عراق با افت شدید ارزش پول ملی خود و کاهش چشمگیر صادرات نفت مواجه شده است.

بحران ارز در بغداد؛ سقوط ارزش دینار

وزارت دارایی عراق با اعلام تغییر نرخ فروش دلار، نشان از شدت فشار بر اقتصاد این کشور دارد. نرخ فروش دلار در بازار رسمی از ۱۳۲۰ دینار به ۱۵۲۰ دینار افزایش یافته که نشان‌دهنده کاهش حدود ۱۳ درصدی ارزش دینار در برابر دلار است.

این وضعیت، نخستین بار در میان کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس است که پس از آغاز درگیری‌های اخیر، شاهد چنین سقوط ارزشی هستیم. اقتصاد عراق که به شدت به درآمدهای نفتی متکی است، اکنون در میان دو انتخاب دشوار قرار گرفته است: پرداخت حقوق کارکنان دولت یا دفاع از ارزش پول ملی.

کاهش صادرات نفت و خسارات میلیاردی

انسداد عملیاتی در مسیرهای صادراتی، مستقیماً جریان درآمدی عراق را هدف قرار داده است. بر اساس داده‌های منتشر شده، میانگین صادرات نفت خام این کشور از ابتدای مارس به شدت افت کرده است:

شاخص صادراتی	مقدار (بشکه در روز)
میانگین صادرات در سال ۲۰۲۵	۳,۵۰۰,۰۰۰
میانگین صادرات از مارس ۲۰۲۶	۱,۲۵۰,۰۰۰

شرکت دولتی سومو گزارش داده است که خسارات وارده به اقتصاد عراق از زمان آغاز درگیری‌ها تاکنون، رقم ۸۰ میلیارد دلار را رد کرده است. پیش‌بینی‌ها حاکی از آن است که اقتصاد ۲۶۵ میلیارد دلاری عراق در سال جاری با انقباضی نزدیک به ۷ درصد مواجه خواهد شد.

سایه تنش بر تنگه هرمز و هزینه‌های حمل

تنش‌های نظامی در تنگه هرمز، نه تنها بر حجم صادرات، بلکه بر هزینه‌های لجستیک نیز تأثیر گذاشته است. سازمان عملیات تجارت دریایی بریتانیا از افزایش حملات به نفتکش‌ها در این آبراه خبر داده است.

«ایران با ایجاد فضای عدم اطمینان در صنعت دریانوردی، بر کنترل مسیرهای انرژی تأکید می‌کند؛ نیازی به توقف کل کشتی‌ها نیست، بلکه ایجاد ترس کافی است.»

این وضعیت منجر به جهش بی‌سابقه در هزینه‌های حمل و نقل شده است. بر اساس داده‌های بورس بالتیک، هزینه حمل نفت از خلیج فارس به چین از میانگین ۶۰ هزار دلار در سال گذشته، به رقم رکوردشکن ۱.۳ میلیون دلار در روز رسیده است.

جمع‌بندی نهایی

بسته شدن عملیاتی یا افزایش ریسک عبور از تنگه هرمز، عراق را با بحرانی دوگانه در حوزه ارز و درآمد نفتی مواجه کرده است. این انقباض اقتصادی تنها محدود به عراق نیست و می‌تواند کل کشورهای حاشیه خلیج فارس را تحت تأثیر قرار دهد.