کریدور زنگه‌زور؛ پروژه آمریکایی تریپ و چالش‌های سیاسی در ارمنستان

احداث کریدور زنگه‌زور از یک ایده سیاسی به یک پروژه عملیاتی تبدیل شده است که مسیرهای ترانزیتی قفقاز جنوبی را بازگشایی می‌کند؛ اما این تحول بزرگ با مقاومت شدید اپوزیسیون ارمنستان و پیچیدگی‌های ژئوپلیتیک میان قدرت‌های منطقه‌ای روبه‌روست.

پروژه آمریکایی تریپ؛ تحولی در مسیرهای ترانزیتی

طرح احداث خط آهن و بزرگراه در جنوب استان سیونیک ارمنستان که تحت عنوان پروژه مشترک TRIPP شناخته می‌شود، نقطه عطف جدیدی در روابط منطقه‌ای است. این پروژه که پس از نشست سه‌جانبه در کاخ سفید میان رهبران ارمنستان، آذربایجان و آمریکا کلید خورد، هدف خود را اتصال منطقه زنگیلان به نخجوان اعلام کرده است.

این مسیر نه تنها امکان صادرات کالا به ترکیه را فراهم می‌کند، بلکه زیرساخت‌های زیر را نیز در بر می‌گیرد:

• احداث خطوط لوله انتقال گاز و نفت
• ایجاد شبکه‌های انتقال برق
• استقرار زیرساخت‌های فیبر نوری

چالش‌های حقوقی و ساختار مالی پروژه

نیکول پاشینیان، نخست‌وزیر ارمنستان، بر اهمیت حیاتی این مسیر برای تغییر ساختار اقتصادی منطقه تاکید دارد. بر اساس توافقات صورت گرفته، شرکت توسعه‌ای TRIPP با مالکیت ۷۴ درصد آمریکایی و ۲۶ درصد ارمنی فعالیت خواهد کرد.

اگرچه دادگاه قانون اساسی ارمنستان این همکاری را با قوانین کشور مغایر ندانسته، اما زمان‌بندی اجرایی با تاخیر مواجه شده است. وزیر امور خارجه آذربایجان اعلام کرده که عملیات اجرایی در خاک ارمنستان احتمالاً پیش از سال ۲۰۲۷ آغاز نخواهد شد.

تنش‌های سیاسی و معادلات قدرت در قفقاز

در حالی که دولت ارمنستان به دنبال عادی‌سازی روابط و جذب سرمایه‌گذاری است، اپوزیسیون این کشور با شدت با این رویکرد مخالفت می‌کند. اخیراً درگیری‌های فیزیکی در پارلمان ارمنستان نشان‌دهنده شکاف عمیق میان حاکمان و مخالفان بر سر موضوعاتی نظیر امنیت و امتیازدهی به باکو است.

«اپوزیسیون ارمنستان هرگونه توافق با باکو و آنکارا را رد کرده و بر آمادگی برای تنش‌های احتمالی نظامی تاکید دارد.»

علاوه بر این، حضور آمریکا در کریدور زنگه‌زور ملاحظات امنیتی ایران و روسیه را نیز با چالش مواجه کرده است. ایران خواستار لحاظ شدن منافع خود در این پروژه است، اما پیچیدگی‌های روابط تهران و واشینگتن، موازنه‌ای آسان در این حوزه ایجاد نمی‌کند.

نتیجه‌گیری

پروژه کریدور زنگه‌زور می‌تواند پیوندی میان خلیج فارس و دریای سیاه ایجاد کند، اما موفقیت آن در گرو عبور از بحران‌های سیاسی داخلی ارمنستان و رسیدن به توافق با قدرت‌های منطقه‌ای همچون ایران و روسیه است.