جایزه نوبل شیمی ۲۰۲۶ به دانشمندان پیشگام در حوزه کایرالیته مولکولی رسید

برندگان نوبل شیمی ۲۰۲۶: فتح گره‌های کایرالیته

کمیته نوبل در اعلام رسمی خود، جایزه معتبر سال ۲۰۲۶ در رشته شیمی را به صورت مشترک به آنری کاگان از دانشگاه پاریس سود و کنسو سوآی از دانشگاه علوم توکیو اختصاص داد. این دو پژوهشگر به دلیل دستاوردهای شگفت‌انگیزشان در زمینه سنتز آلی نامتقارن و مطالعه مولکول‌های کایرال شناخته می‌شوند.

کایرالیته یا همان «دست‌سانی»، به ویژگی مولکول‌هایی گفته می‌شود که تصاویر آینه‌ای آن‌ها بر یکدیگر منطبق نمی‌شوند؛ درست مانند دست‌های انسان که با وجود شباهت، نمی‌توان آن‌ها را کاملاً روی هم قرار داد. کاگان و سوآی موفق شدند با استفاده از فرآیند خودکاتالیزی، روشی برای ترجیح دادن یک شکل آینه‌ای بر دیگری ابداع کنند.

اهمیت کایرالیته در حیات و صنعت داروسازی

درک دقیق کایرالیته مولکولی برای درک ساختار بنیادین موجودات زنده ضروری است. برای مثال، آمینواسیدها که بلوک‌های سازنده پروتئین‌ها هستند، همگی دارای آرایش «چپ‌دست» می‌باشند، در حالی که قندها ساختاری «راست‌دست» دارند.

«کشفیات پیشگامانه کاگان و سوآی درک ما از چگونگی ایجاد، تقویت و انتقال کایرالیته را به طور کامل دگرگون کرده است.»

این دستاورد فراتر از مباحث تئوریک، ابزاری بنیادین برای صنعت داروسازی محسوب می‌شود. کنترل دقیق بر هندسه مولکول‌ها اجازه می‌دهد تا داروهای بسیار دقیق‌تر و با عوارض جانبی کمتر طراحی شوند.

میراث علمی و تأثیر بر آینده پژوهش‌ها

کنسو سوآی در گفتگو با کمیته نوبل تأکید کرد که اگرچه پیشرفت‌های بزرگی حاصل شده، اما هنوز معماهای زیادی درباره چگونگی ظهور نخستین کایرالیته در زمین باقی مانده است. این حوزه همچنان نیازمند تحقیقات گسترده برای پاسخ به پرسش‌های مربوط به پیدایش حیات است.

تاریخچه جایزه نوبل شیمی نیز با نام‌های بزرگی چون ماری کوری و فردریک سنگر گره خورده است. اما کشف کنسو سوآی و آنری کاگان، گامی بلند در جهت تسلط انسان بر ساختارهای پیچیده شیمیایی و درک عمیق‌تر قوانین حاکم بر جهان هستی است.