پیمان مکه؛ ابهام در مأموریت نظامی پاکستان و ترکیه در عربستان

اجرای عملیاتی پیمان مکه که میان عربستان سعودی، پاکستان و ترکیه منعقد شده، وارد فاز جدیدی شده است؛ اما همزمان پرسش‌های بزرگی درباره ماهیت حضور نظامی این کشورها و مرز میان دفاع از خاک عربستان و ورود به درگیری‌های یمن مطرح شده است.

در نشست اضطراری اخیر در ریاض، کمیته عالی این پیمان بر لزوم استقرار سریع توانمندی‌های نظامی اعضا تأکید کرد، اما جزئیات مربوط به حجم نیروها و محدوده دقیق مأموریت‌ها همچنان در هاله‌ای از ابهام قرار دارد.

تحلیل نقش پاکستان؛ از پشتیبانی تا دفاع استراتژیک

پاکستان با وجود سابقه طولانی در همکاری‌های نظامی با ریاض، در این پیمان جدید تلاش می‌کند نقش خود را محدود به امور پشتیبانی و شناسایی نگه دارد. وزیر دفاع پاکستان اعلام کرده است که عملیات‌های رزمی فعلاً بر عهده نیروهای عربستان است.

با این حال، توافق راهبردی سال ۲۰۲۵ میان اسلام‌آباد و ریاض که حمله به یکی را حمله به هر دو تلقی می‌کند، می‌تواند این مرزهای دفاعی را تغییر دهد. برخی تحلیلگران معتقدند مشارکت پاکستان ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• پدافند هوایی و موشکی برای حفاظت از اماکن مقدس
• استفاده از پهپادها و جنگ الکترونیک در میدان نبرد
• خدمات مهندسی و جنگ سایبری تخصصی

چالش‌های قانونی و ابهامات حضور ترکیه

برخلاف پاکستان، وضعیت حضور ترکیه در پیمان مکه با چالش‌های حقوقی متفاوتی روبروست. در حالی که مقامات پاکستانی بر حضور خود تأکید دارند، آنکارا هنوز به‌طور رسمی استقرار نیروهای خود را تأیید نکرده است.

«اعزام نیروهای نظامی ترکیه به خارج از کشور نیازمند مجوز پارلمان است، در حالی که پیمان مکه هنوز در این نهاد تصویب نشده است.»

به همین دلیل، انتظار می‌رود نقش ترکیه بیشتر بر محور هماهنگی‌های دیپلماتیک، تأمین تجهیزات پدافندی و همکاری‌های اطلاعاتی متمرکز باشد تا اعزام گسترده نیروهای زمینی.

سناریوی یمن؛ نقطه عطف یا شکست پیمان؟

بزرگ‌ترین ریسک پیش روی پیمان مکه، احتمال تبدیل شدن یک توافق دفاعی به ابزاری برای تغییر موازنه قدرت در یمن است. اگر هدف عربستان از این ائتلاف، فراتر رفتن از دفاع از خاک خود و حرکت به سمت بازپس‌گیری صنعا باشد، هزینه‌های سیاسی و نظامی برای پاکستان و ترکیه به شدت افزایش خواهد یافت.

در نهایت، موفقیت یا شکست این پیمان به این بستگی دارد که آیا ریاض می‌تواند میان «بازدارندگی دفاعی» و «توسعه عملیات نظامی در یمن» تفکیک قائل شود یا خیر.