پیش‌بینی افزایش ۷۰ درصدی بارش‌های پاییزی در ایران تحت تأثیر ال‌نینو

تحلیل‌های جدید اقلیمی نشان می‌دهد که پدیده ال‌نینو می‌تواند در فصل پاییز با تغییر الگوهای جوی، منجر به افزایش قابل توجه بارش‌ها در بخش‌هایی از ایران شود؛ با این حال کارشناسان هشدار می‌دهند که این افزایش بارندگی لزوماً به معنای حل بحران کم‌آبی کشور نخواهد بود.

تأثیر پدیده ال‌نینو بر الگوی بارش‌های پاییزی

محمدرضا کاویان‌پور، رئیس موسسه تحقیقات آب، اعلام کرد که بر اساس برآوردهای فعلی، انتظار می‌رود میزان بارش در برخی نواحی کشور در پاییز جاری بین ۳۰ تا ۷۰ درصد فراتر از حد نرمال باشد. بیشترین احتمال افزایش بارش در مناطق غربی زاگرس و حوضه‌های آبریز کارون و کرخه مشاهده می‌شود.

ال‌نینو که ناشی از گرم شدن غیرعادی آب‌های اقیانوس آرام استوایی است، می‌تواند الگوهای دمایی و بارشی جهان را دگرگون کند. اگرچه اثرات این پدیده بر ایران مستقیم و قطعی نیست، اما احتمال تغییر در میزان و زمان وقوع بارش‌ها را تقویت می‌کند.

چالش‌های مدیریت منابع آب و ریسک سیلاب

افزایش بارش‌ها همواره به معنای ذخیره آب نیست. در واقع، مدیریت صحیح این منابع با چالش‌های جدی روبروست:

• خطر سیلاب: بارش‌های شدید و کوتاه‌مدت ممکن است به جای نفوذ در زمین، به صورت سیلاب ظاهر شوند.
• افزایش تبخیر: پیش‌بینی می‌شود دما ۱ تا ۲ درجه سانتی‌گراد بالاتر از نرمال باشد که باعث افزایش تبخیر و نیاز آبی کشاورزی می‌شود.
• وضعیت مخازن: سطح پایین فعلی سدها، مدیریت همزمان بین ذخیره آب و کنترل ریسک سیل را دشوار می‌کند.

"افزایش بارش لزوماً به معنای افزایش متناسب منابع آب قابل استفاده نیست و مدیریت ریسک سیلاب در کنار تولید انرژی اهمیت حیاتی دارد."

استفاده از هوش مصنوعی در مدیریت سدها

موسسه تحقیقات آب برای مقابله با عدم قطعیت‌های جوی، از فناوری‌های نوین استفاده می‌کند. در حال حاضر، سیستم‌های پیش‌بینی داده‌محور و مدل‌های هوش مصنوعی برای تخمین جریان ورودی به ۳۰ سد استراتژیک کشور تا بازه شش‌ماهه به کار گرفته می‌شوند.

با وجود این پیشرفت‌ها، پیش‌بینی دقیق مکان و زمان بارش‌های حدی همچنان یک چالش علمی بزرگ محسوب می‌شود. هدف اصلی، کاهش عدم قطعیت برای کمک به تصمیم‌گیری مدیران در بخش‌های شرب و کشاورزی است.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

در مجموع، اگرچه پاییز پربارشی در پیش است، اما نباید ال‌نینو را «ناجی آب» دانست. برنامه‌ریزی برای منابع آب باید بر اساس سناریوهای مختلف، از جمله سناریوی بدبینانه، انجام شود تا کشور در برابر تغییرات ناگهانی اقلیمی تاب‌آوری لازم را داشته باشد.