نبرد دوم کارخانه‌ها؛ چالش تأمین نقدینگی در بازسازی بنگاه‌های آسیب‌دیده

بازسازی اقتصاد پس از دوران بحران، تنها به بازسازی فیزیکی بناها و تجهیزات محدود نمی‌شود؛ بلکه چالش اصلی، بازگرداندن چرخه پول و نقدینگی به واحدهای تولیدی است تا فرآیند تولید به شکلی پایدار از سر گرفته شود.

در حال حاضر، فاصله میان اعلام منابع مالی و رسیدن واقعی پول به حساب بنگاه‌ها، یکی از بزرگ‌ترین موانع پیش روی بازسازی صنایع در ایران محسوب می‌شود که می‌تواند سرنوشت تولید ملی را تعیین کند.

وضعیت بنگاه‌های آسیب‌دیده و نیازهای مالی

بر اساس داده‌های منتشر شده، بیش از ۳۲۰۰ واحد اقتصادی زیر نظر وزارت صمت در جریان درگیری‌ها آسیب دیده‌اند. این آمار شامل موارد زیر است:

• بنگاه‌های کوچک و متوسط: ۳۱۹۵ واحد با نیاز مالی کمتر از هزار میلیارد تومان و خسارت ۷۸ هزار میلیارد تومانی.
• بنگاه‌های بزرگ: ۶۸ واحد صنعتی با نیاز مالی عظیم بالغ بر ۱۰۰۰ هزار میلیارد تومان.

تاکنون حدود ۴۴.۶ هزار میلیارد تومان در قالب تسهیلات بانکی به بخش کوچک و متوسط اختصاص یافته، اما در بخش بنگاه‌های بزرگ، تنها ۸ هزار میلیارد تومان نقدینگی پرداخت شده که نشان‌دهنده شکاف عمیق در تأمین مالی است.

گلوگاه بروکراسی و اهمیت سرعت در تأمین مالی

کارشناسان هشدار می‌دهند که بازسازی ساختمان بدون تأمین سرمایه در گردش، معنایی ندارد. اگر پول خرید مواد اولیه و پرداخت دستمزدها با تأخیر همراه باشد، کارخانه حتی با وجود تجهیزات سالم، قادر به تولید نخواهد بود.

"در مرحله پساجنگ، سرعت تأمین مالی به اندازه حجم آن اهمیت دارد؛ تأخیر در ورود نقدینگی باعث از دست رفتن بازار، مشتری و نیروی انسانی می‌شود."

بروکراسی بانکی و پیچیدگی‌های مربوط به مصوبات مالیاتی و گمرکی، روند بازگشت به حالت عادی را طولانی‌تر کرده است. برای رفع این مشکل، بیش از ۲۰۰ مصوبه در حوزه‌های مختلف صادر شده که بخشی از آن‌ها مربوط به بخشودگی‌های مالیاتی است.

درس‌هایی از تجربه‌های بین‌المللی: ترکیه و اوکراین

تجربه جهانی نشان می‌دهد که مدل‌های موفق بازسازی، بر پایه تقسیم ریسک و تنوع منابع استوار هستند. در ادامه مقایسه‌ای از این مدل‌ها ارائه شده است:

در مدل‌های مدرن سال ۲۰۲۶، هدف تنها بازگرداندن شرایط به پیش از بحران نیست، بلکه تلاش بر این است که بنگاه‌ها با استفاده از فناوری‌های سبز و زیرساخت‌های مقاوم، در برابر بحران‌های آتی نیز تاب‌آوری بیشتری داشته باشند.

نتیجه‌گیری: گذار از بازسازی فیزیکی به بازسازی اقتصادی

در نهایت، موفقیت در بازسازی صنایع ایران مستلزم عبور از نگاه سنتی به تسهیلات بانکی و حرکت به سمت یک شبکه تأمین مالی چندجانبه است. بازسازی واقعی زمانی محقق می‌شود که بنگاه‌ها بتوانند علاوه بر تعمیر تجهیزات، بازار از دست رفته خود را بازپس گرفته و به تولید پایدار برسند.