بیابان لوت در خطر؛ ماجرای احداث جاده اختصاصی در قلب میراث جهانی

بیابان لوت، نخستین اثر طبیعی ثبت‌شده در فهرست میراث جهانی یونسکو، بار دیگر با تهدیدی جدی برای بقای ساختارهای طبیعی خود روبرو شده است. گزارش‌ها از احداث یک جاده اختصاصی و غیرقانونی در عمق کلوت‌ها و محدوده گندم‌بریان، نگرانی‌های گسترده‌ای را در میان فعالان محیط‌زیست و گردشگری ایجاد کرده است.

جزئیات احداث جاده اختصاصی در عرصه جهانی

به گفته فعالان حوزه گردشگری، مسیری حدود ۲۰ تا ۲۵ کیلومتری از محدوده حوض نادر به سمت دریاچه‌های فصلی گندم‌بریان احداث شده است. این مسیر که با ماشین‌آلات سنگین و عملیات خاک‌ریزی گسترده ساخته شده، اکنون با تابلوی «جاده اختصاصی؛ ورود ممنوع» مشخص شده است.

شهداد کلانتری، فعال گردشگری، معتقد است این عملیات در قلب یکی از حساس‌ترین مناطق بیابان لوت صورت گرفته و با تخریب بخشی از کلوت‌ها همراه بوده است. او تأکید می‌کند که هیچ مجوز کتبی و شفافی برای این جاده‌کشی در اختیار نهادهای نظارتی قرار نگرفته است.

هشدار کارشناسان: خطر دریافت کارت قرمز از یونسکو

بهمن ایزدی، لوت‌شناس و متخصص محیط‌زیست، هشدار می‌دهد که تداوم این عملیات‌های عمرانی می‌تواند بیابان لوت را به مرحله‌ای بحرانی برساند. وی معتقد است:

«ادامه جاده‌سازی در محدوده گندم‌بریان و کال‌شور، احتمال قرارگرفتن لوت در وضعیت هشدار، دریافت کارت قرمز و در نهایت خروج از فهرست میراث جهانی را به دنبال خواهد داشت.»

ایزدی با اشاره به اهمیت ژئومورفولوژیک منطقه، خاطرنشان کرد که ساختارهای طبیعی لوت، از جمله پهنه‌های نمکی و عوارض پلیگونی، حاصل فرایندهای میلیون‌ها ساله هستند که با مداخلات انسانی به سرعت از بین می‌روند.

ابهام در مجوزها و سکوت نهادهای مسئول

در حالی که برخی منابع از صدور مجوز توسط مدیران پیشین میراث فرهنگی سخن می‌گویند، فعالان محیط‌زیست بر غیرقانونی بودن تخریب در عرصه ثبت جهانی تأکید دارند. وضعیت فعلی نشان می‌دهد که:

• عدم پاسخگویی: نه میراث فرهنگی و نه استانداری کرمان پاسخ روشنی به پیگیری‌ها نداده‌اند.
• تغییر مدیریت: تغییرات مکرر در مدیریت میراث فرهنگی کرمان، نظارت بر پروژه را با چالش مواجه کرده است.
• فشار بر منتقدان: گزارش‌هایی از تهدید به لغو مجوزهای گردشگری برای ساکت کردن مخالفان پروژه منتشر شده است.

نتیجه‌گیری و ضرورت اقدام فوری

بحران فعلی در بیابان لوت، فراتر از یک مناقشه محلی، چالشی برای اعتبار بین‌المللی ایران در حفاظت از میراث طبیعی است. کارشناسان خواستار توقف فوری عملیات، انجام بازدید میدانی مستقل توسط متخصصان و استفاده از تصاویر ماهواره‌ای برای تعیین میزان دقیق تخریب‌های صورت گرفته هستند.