افت ۶۵ درصدی تولید خودروسازان داخلی تحت فشار جنگ و محاصره

افت شدید تولید خودروسازان داخلی در پی تشدید تنش‌های منطقه‌ای و محدودیت‌های تجاری، صنعت خودروی ایران با بحرانی بی‌سابقه روبرو شده است. آمارها نشان می‌دهند که در نیمه نخست سال ۱۴۰۵، تولید چهار شرکت بزرگ خودروساز کشور تحت فشار مستقیم جنگ و محاصره، با افت چشمگیری مواجه شده که تا ۶۵ درصد در برخی خطوط تولید را در بر می‌گیرد.

تحلیل ریزش تیراژ تولید در شرکت‌های بزرگ

بررسی داده‌های آماری حاکی از آن است که مجموع تولید شرکت‌های اصلی از حدود ۴۲۳ هزار دستگاه در نیمه نخست سال گذشته به ۲۷۴ هزار دستگاه در مدت مشابه سال جاری رسیده است. این کاهش ۳۵ درصدی، نشان‌دهنده آسیب‌پذیری شدید زنجیره تامین در برابر شوک‌های خارجی است.

در حالی که ایران خودرو با افت ۲۷ درصدی، کمترین آسیب را دیده است، شرکت‌هایی نظیر بهمن موتور با کاهش تولید از ۱۶.۵ هزار به تنها ۵.۸ هزار دستگاه، در وضعیت بحرانی قرار دارند.

چالش تامین قطعات و خودروهای ناقص

یکی از معضلات اصلی در این دوره، پدیده خودروهای ناقص است. گزارش‌ها حاکی از آن است که بخش قابل توجهی از تولیدات، به دلیل نبود قطعات کوچک اما حیاتی، در پارکینگ کارخانه‌ها متوقف شده و امکان تحویل به مشتری را ندارند. تنها در شرکت سایپا، حدود ۴۰ هزار خودرو به دلیل عدم تکمیل در نیمه نخست سال جاری در این وضعیت قرار گرفته‌اند.

"اختلال در زنجیره تامین، همیشه به معنای توقف کامل خط تولید نیست؛ گاهی نبود یک قطعه وارداتی، تمام فرآیند تحویل محصول را فلج می‌کند."

تأثیر محاصره و بحران ارزی بر هزینه‌ها

کاهش شدید خرید مواد اولیه، نشان‌دهنده عمق بحران است. ارزش خرید مواد اولیه در سایپا با افت ۴۸ درصدی روبرو شده که از میزان کاهش تولید نیز فراتر رفته است. این موضوع با کاهش مصارف ارزی (از ۸.۸ به ۶ میلیون دلار) هم‌خوانی دارد و نشان می‌دهد که:

• محاصره دریایی مسیرهای تجاری و تامین قطعات را دشوار کرده است.
• ضعف نقدینگی مانع از سفارش‌های جدید قطعه‌سازان شده است.
• افزایش هزینه‌های انرژی (۱۲۵ درصد در سایپا) بر هزینه‌های تمام‌شده خودرو افزوده است.

نتیجه‌گیری

بحران فعلی تولید خودرو در ایران، صرفاً ناشی از کاهش تقاضا نیست؛ بلکه ترکیبی از اختلال در واردات، محدودیت‌های ارزی و فشار ناشی از جنگ و محاصره است. این عوامل در کنار هم، منجر به افزایش قیمت‌ها و ایجاد شکاف عمیق میان تولید و تحویل خودرو به مصرف‌کننده شده است.