افزایش چشمگیر حضور پژوهشگران ایرانی در فهرست ۲ درصد پراستناد جهان

افزایش چشمگیر حضور پژوهشگران ایرانی در فهرست‌های بین‌المللی، نشان‌دهنده تحولی جدی در جایگاه علمی کشور در عرصه‌های جهانی است. بر اساس داده‌های جدید، تعداد دانشمندانی که در رده‌های برتر پراستناد جهان قرار دارند، با رشدی بی‌سابقه روبرو شده است.

تحولات آماری در حضور پژوهشگران ایرانی در سطح جهان

مدیرکل دفتر سیاستگذاری و برنامه‌ریزی امور پژوهشی وزارت علوم از جهش قابل توجه تعداد دانشمندان ایرانی خبر داد. طبق آمارهای رسمی، تعداد پژوهشگران ایرانی در فهرست مربوط به عملکرد یک‌ساله، از ۱۱۵۴ نفر در سال ۱۳۹۹ به ۲۶۷۸ نفر در سال ۱۴۰۵ رسیده است.

این روند صعودی نشان‌دهنده تقویت سرمایه انسانی علمی کشور است. بررسی‌ها حاکی از آن است که این پژوهشگران در قالب ۲۴۱ دانشگاه و مؤسسه علمی در سراسر جهان فعالیت می‌کنند.

روند رشد سالانه در فهرست پراستناد

برترین مراکز علمی و دانشگاه‌های پیشرو

در بررسی توزیع علمی، دانشگاه‌های برتر کشور بیشترین سهم را از این فهرست پراستناد به خود اختصاص داده‌اند. دانشگاه تهران با ثبت ۱۲۳ پژوهشگر، در جایگاه نخست قرار گرفته است.

مراکز علمی برجسته دیگر عبارتند از:

• دانشگاه علوم پزشکی تهران: ۱۱۲ پژوهشگر
• دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی: ۷۵ پژوهشگر
• دانشگاه علم و صنعت ایران: ۷۴ پژوهشگر
• دانشگاه علوم پزشکی تبریز: ۶۶ پژوهشگر

افزایش سهم پژوهشگران در دوران خدمت

علاوه بر عملکرد سالانه، در بخش مربوط به کل دوران فعالیت علمی نیز شاهد رشد خیره‌کننده‌ای هستیم. تعداد متخصصان ایرانی در فهرست دوران خدمت از ۴۳۳ نفر در سال ۱۳۹۹ به ۱,۳۸۰ نفر در سال ۱۴۰۵ رسیده است که نشان‌دهنده رشد بیش از سه برابری در این بازه زمانی است.

«هدف نهایی نظام پژوهشی کشور نباید صرفاً ارتقای رتبه‌بندی‌های بین‌المللی باشد؛ بلکه باید از این ظرفیت برای حل مسائل ملی و توسعه فناوری استفاده کرد.»

چشم‌انداز آینده و ضرورت کیفیت‌محوری

با وجود این موفقیت‌های آماری، مقامات وزارت علوم تأکید دارند که افزایش تعداد نباید هدف نهایی باشد. سیاست‌های آتی باید بر ارتقای کیفیت پژوهش و تبدیل دستاوردهای علمی به ارزش‌های اقتصادی و اجتماعی متمرکز شود.

حفظ و حمایت از نسل جدید پژوهشگران و فراهم کردن زیرساخت‌های لازم برای اثرگذاری اجتماعی، از الزامات اصلی برای تقویت نظام نوآوری در کشور خواهد بود.