فاخته‌نمای غنایی؛ بازگشت پرنده کمیاب پس از ۱۰ سال ناپدید شدن

در یک موفقیت علمی خیره‌کننده، پژوهشگران موفق شدند پس از بیش از یک دهه غیبت، نخستین تصاویر ویدئویی از فاخته‌نمای غنایی را در قلب جنگل‌های بارانی آفریقا ثبت کنند. این کشف که در پارک ملی تای کشور ساحل عاج رخ داده، امیدهای تازه را برای بقای این گونه کمیاب زنده کرده است.

بازگشت پرنده‌ای که از دید دانشمندان پنهان شده بود

گونه Lobotos lobatus یا همان فاخته‌نمای غنایی، یکی از اسرارآمیزترین پرندگان منطقه بود که از سال ۲۰۱۳ هیچ مشاهده تأییدشده‌ای از آن ثبت نشده بود. استفانی بارتلت و پائولو دیتزل، از متخصصان «مشارکت بین‌المللی حفاظت از پرندگان»، در جریان یک مأموریت تحقیقاتی شش‌ماهه در غرب آفریقا، به طور تصادفی با این پرنده رنگارنگ روبرو شدند.

آن‌ها در حالی که مشغول بررسی گونه‌های ارزشمندی چون فیل‌های جنگلی و اسب‌های آبی بودند، متوجه حرکتی در میان تاج درختان شدند. درخشش پرهای این پرنده در میان شاخ‌وبرگ‌های انبوه، به پژوهشگران اجازه داد تا علاوه بر عکس، چند ثانیه ویدئو از این موجود شگفت‌انگیز ضبط کنند که در تاریخ ثبت شده است.

چالش‌های بقا و تهدیدهای زیستگاهی

علت اصلی ناپدید شدن طولانی‌مدت فاخته‌نمای غنایی هنوز به طور کامل مشخص نیست، اما دانشمندان معتقدند زندگی در بخش‌های بسیار مرتفع جنگل و میان تاج درختان، مشاهده آن‌ها را بسیار دشوار می‌کند. با این حال، عوامل محیطی نیز نقش مهمی در این موضوع دارند.

وضعیت زیستگاه این پرنده در کشورهای سیرالئون، لیبریا، ساحل عاج و غنا با چالش‌های جدی روبروست. مهم‌ترین تهدیدها عبارتند از:

• تخریب گسترده جنگل‌ها به دلیل تغییر کاربری زمین.
• گسترش مزارع کاکائو که باعث کوچک شدن محدوده زندگی این گونه می‌شود.
• قطع بی‌رویه درختان در مناطق جنگلی بارانی.

پروژه جست‌وجوی پرندگان گمشده

این گونه در فهرست ۱۲۶ پرنده‌ای قرار دارد که به عنوان «گمشده برای علم» شناخته می‌شوند؛ یعنی گونه‌هایی که حداقل ۱۰ سال هیچ ردی از آن‌ها پیدا نشده است. موفقیت اخیر در یافتن فاخته‌نمای غنایی، بخشی از زنجیره‌ای از کشفیات اخیر در این پروژه است که پیش از این پرندگانی مانند چکاوک زنگاری را نیز دوباره به دنیای علم بازگردانده بود.

تصاویر جدید ضبط شده در ساحل عاج، احتمالاً باکیفیت‌ترین و شفاف‌ترین مستندات تصویری از این گونه در دهه‌های اخیر محسوب می‌شوند.

این کشف دوباره، یادآور اهمیت حفاظت از اکوسیستم‌های بکر آفریقا است. با وجود یافتن این پرنده، تلاش برای حفظ جنگل‌های بارانی از قطعیت بقای فاخته‌نمای غنایی نمی‌کاهد و نیاز به اقدامات حفاظتی فوری را بیش از پیش نمایان می‌سازد.