خسارت ۲۵ هزار میلیاردی به محیط زیست در پی جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم

برآورد اولیه از میزان خسارت محیط زیست ناشی از جنگ‌های تحمیلی دوم و سوم، رقم سرسام‌آور ۲۵ هزار میلیارد تومان اعلام شده است. این آسیب‌های گسترده، حوزه‌های طبیعی، انسانی و دریایی کشور را درگیر کرده که برخی از آن‌ها در سطح جنایت زیست‌محیطی یا «اکوساید» طبقه‌بندی می‌شوند.

جزئیات خسارات ناشی از جنگ ۱۲ روزه

در جریان جنگ ۱۲ روزه که در ماه‌های گرم سال رخ داد، آسیب‌های بسیار شدیدی به اکوسیستم‌های طبیعی، به‌ویژه در منطقه زاگرس، وارد شد. وقوع این درگیری‌ها در فصل گرما منجر به بروز آتش‌سوزی‌های گسترده در جنگل‌ها و مراتع گردید.

طبق گزارش‌های رسمی، این جنگ باعث آسیب به ۸۴۵۰ هکتار از اراضی تحت مدیریت سازمان حفاظت محیط زیست شد. مجموع خسارات این دوره، با احتساب هزینه‌های احیا و کاهش خدمات اکوسیستمی، حدود ۱۹.۲۳ هزار میلیارد تومان برآورد شده است.

• آسیب به پوشش گیاهی و مراتع زاگرس
• انتشار کربن ناشی از سوختن جنگل‌ها
• آلودگی هوا و کاهش کیفیت اکوسیستم

آسیب‌های جنگ ۴۰ روزه و اکوسیستم‌های دریایی

در جنگ تحمیلی سوم که ۴۰ روز به طول انجامید، حدود ۷۵۰۰ هکتار از مناطق تحت مدیریت سازمان آسیب دید. با این حال، به دلیل وقوع این درگیری‌ها در فصل سرد (اسفند و فروردین) و رطوبت بالاتر، خسارت‌های ناشی از آتش‌سوزی نسبت به دوره قبل کمتر بود و عمدتاً آسیب‌ها از نوع فیزیکی بودند.

علاوه بر خشکی‌ها، تنوع زیستی خلیج فارس و دریای عمان نیز هدف آسیب قرار گرفته است. به دلیل ویژگی‌های خاص این پهنه‌های آبی، ورود آلاینده‌ها می‌تواند اثرات بلندمدتی بر چرخه آب و اکوسیستم دریایی داشته باشد که مستندسازی آن با همکاری دانشگاه‌ها در جریان است.

پیگیری‌های حقوقی و تلاش برای احیا

سازمان حفاظت محیط زیست در حال تکمیل پرونده‌های مستند برای ارائه به مراجع قضایی داخلی و وزارت امور خارجه است. هدف از این اقدامات، مطالبه خسارت از متجاوزان در مجامع بین‌المللی است. تمامی داده‌ها در سامانه «غرامت» ثبت می‌شوند تا با تکیه بر تصاویر ماهواره‌ای و روش‌های علمی، رابطه سببیت میان حملات و خسارات اثبات گردد.

در نهایت، با وجود چالش‌هایی نظیر محدودیت دسترسی به برخی مناطق حساس به دلیل ملاحظات امنیتی، تلاش‌ها برای ارائه یک گزارش دقیق و قابل استناد در کنفرانس‌های بین‌المللی تنوع زیستی ادامه دارد تا ابعاد واقعی این جنایات زیست‌محیطی به جهانیان اعلام شود.