شب‌زنده‌داری و خطر ازکارافتادگی؛ چرا الگوی خواب می‌تواند آینده شغلی را تهدید کند؟

شب‌زنده‌داری تنها به دیر بیدار شدن در صبح‌ها ختم نمی‌شود؛ یافته‌های علمی جدید نشان می‌دهند که این الگوی خواب می‌تواند پیامدهای جبران‌ناپذیری برای آینده شغلی و توانایی کارکردی افراد داشته باشد.

بر اساس پژوهشی که در فنلاند انجام شده است، افرادی که به طور طبیعی در ساعات پایانی شب بیشترین هوشیاری را دارند، با چالش‌های جدی در مواجهه با ساختارهای کاری سنتی روبرو هستند.

ارتباط میان الگوی خواب و ازکارافتادگی

پژوهشگران دانشگاه اولو با بررسی داده‌های بیش از ۵۶۰۰ شرکت‌کننده دریافتند که نرخ دریافت مستمری ازکارافتادگی در میان افراد شب‌زنده‌دار، حدود ۷۰ درصد بالاتر از گروه سحرخیزها قرار دارد.

این مطالعه که طی یک بازه ۱۱ ساله انجام شد، نشان داد که:

• در میان مردان شب‌زنده‌دار، نرخ ازکارافتادگی ۸.۳ درصد بود (در مقابل ۵ درصد در سحرخیزها).
• در میان زنان، این رقم برای شب‌زنده‌دارها ۱۲.۱ درصد و برای سحرخیزها ۷.۲ درصد ثبت شد.

با این حال، نکته حائز اهمیت این است که پس از تعدیل متغیرهایی مانند شاخص توده‌ی بدنی (BMI) و میزان فعالیت بدنی، این ارتباط آماری دیگر به شدت معنادار نبود.

تضاد ساعت زیستی با ساختار مشاغل

یکی از دلایل اصلی این آسیب‌پذیری، ناهماهنگی میان ریتم شبانه‌روزی بدن و ساعات شروع فعالیت‌های اقتصادی است. در بسیاری از جوامع، مشاغل از ساعت ۸ صبح آغاز می‌شوند، در حالی که ذهن افراد شب‌زنده‌دار هنوز به اوج هوشیاری خود نرسیده است.

«سلامت عمومی نامناسب‌تر در میان شب‌زنده‌دارها، محتمل‌ترین توضیح برای افزایش ریسک‌های مشاهده شده است.»

بیش از ۷۰ درصد از این افراد، علیرغم تمایل بیولوژیک به فعالیت شبانه، ناچار به فعالیت در قالب ساعات کاری روزانه هستند که این امر منجر به خستگی مزمن و کاهش بهره‌وری می‌شود.

راهکارهای مدیریت سلامت در شب‌زنده‌دارها

برای کاهش اثرات منفی این ناهماهنگی، کارشناسان راهکارهای زیر را پیشنهاد می‌دهند:

نتیجه‌گیری نهایی

اگرچه شب‌زنده‌داری به تنهایی عامل قطعی ازکارافتادگی نیست، اما در ترکیب با سبک زندگی نامناسب و مشاغل سخت‌گیرانه، می‌تواند تهدیدی جدی برای سلامت بلندمدت باشد. رعایت اصول بهداشتی خواب و تلاش برای هماهنگی محیط کار با ساعت زیستی، کلید حفظ توانمندی شغلی در این افراد است.