کشف قدیمی‌ترین سازه دفاعی شمال آفریقا در مراکش با قدمت ۴ هزار سال

باستان‌شناسان در جریان کاوش‌های اخیر در منطقه وادی بهت واقع در مراکش، موفق به شناسایی بقایای یک سیستم دفاعی باستانی شده‌اند. این سازه که قدمتی بالغ بر چند هزار سال دارد، به‌عنوان قدیمی‌ترین ساختار نظامی شناخته‌شده در شمال آفریقا، خارج از قلمرو تمدن مصر باستان، ثبت شده است.

جزئیات ساختار دفاعی وادی بهت

این محوطه باستانی که در دره‌ای رودخانه‌ای در فاصله ۸۰ کیلومتری شرق رباط قرار دارد، در گذشته نقش استراتژیک در اتصال مناطق داخلی به اقیانوس اطلس ایفا می‌کرده است. پژوهشگران در این منطقه، مجموعه‌ای از تجهیزات دفاعی شامل خندق، خاکریز و دیوارهای مستحکم را کشف کرده‌اند.

تحلیل‌های انجام شده بر روی دیوار جنوبی این محوطه نشان می‌دهد که این سازه از ترکیب مواد زیر ساخته شده است:

• گل و خاکستر
• سیلت (رس)
• سنگ‌های طبیعی

برآورد زمان ساخت این دیوارها به بازه زمانی ۳۵۰۰ تا ۴۰۰۰ سال پیش بازمی‌گردد که نشان‌دهنده توانایی بالای سازمان‌دهی در جوامع اولیه این منطقه است.

مرکز کشاورزی و ذخیره‌سازی غلات

یافته‌های جدید فراتر از یک سازه نظامی ساده است. باستان‌شناسان معتقدند وادی بهت یک مرکز کشاورزی پیشرفته بوده که در آن دامداری و کشت محصولات به صورت گسترده انجام می‌شده است. وجود ده‌ها گودال زنگوله‌ای‌شکل در این محوطه، نشان‌دهنده ظرفیت بالای این جامعه برای ذخیره غلات است.

«این تأسیسات احتمالاً فراتر از نیاز ساکنان محلی بوده و در خدمت جامعه‌ای بسیار گسترده‌تر و حتی کل مناطق پیرامونی عمل می‌کرده است.» — جولیو لوکارینی، باستان‌شناس شورای ملی پژوهش ایتالیا

بازنگری در تاریخ پیشاتاریخ مدیترانه

این کشف، ارتباط میان جوامع دو سوی تنگه جبل‌الطارق در هزاره دوم پیش از میلاد را با نگاهی متفاوت بررسی می‌کند. اگرچه سکونتگاه‌های ایبریا در همان دوران ساختارهای پیچیده‌تری داشتند، اما وادی بهت ثابت می‌کند که جوامع شمال غربی مغرب نیز توانایی اجرای پروژه‌های جمعی بزرگ را داشته‌اند.

ایمان ناگی، پژوهشگر دانشگاه کالیفرنیا (UCLA)، معتقد است این یافته‌ها مدل‌های قبلی را که پیچیدگی اجتماعی را صرفاً محصول مهاجرت از مناطق دیگر می‌دانستند، به چالش می‌کشد و جایگاه مغرب را در تاریخ مدیترانه تثبیت می‌کند.

نتیجه‌گیری

کشف سامانه‌ی دفاعی وادی بهت، دریچه‌ای تازه به سوی درک سازمان‌دهی اجتماعی و مدیریت منابع در شمال آفریقا می‌گشاید. این سازه نه تنها یک پیشرفت معماری، بلکه نشانه‌ای از شکل‌گیری ساختارهای قدرت و کنترل منابع در جوامع اولیه است.