دریای خزر در خطر؛ پوتین خواستار همکاری پنج کشور ساحلی شد

ولادیمیر پوتین، رئیس‌جمهور روسیه، در جریان اجلاس فوق‌العاده سران کشورهای ساحلی خزر، نسبت به بحران زیست‌محیطی و کاهش بی‌سابقه سطح آب این دریا هشدار داد و بر لزوم همکاری‌های بین‌المللی برای مقابله با پیامدهای تغییرات اقلیمی تأکید کرد.

بحران کم‌عمک شدن دریای خزر

در جریان نشست سران در ترکمنستان، رئیس‌جمهور روسیه با اشاره به اهمیت تاریخی دریای خزر به عنوان کانون تمدن اوراسیا، از وضعیت نگران‌کننده تراز آب آن سخن گفت. طبق داده‌های رسمی، دریای خزر با میانگین کاهش سطح سالانه ۹ سانتی‌متر مواجه است که این موضوع پیامدهای گسترده‌ای به همراه دارد.

این کاهش سطح آب منجر به موارد زیر شده است:

• خشک شدن خطوط ساحلی (۲۰ هزار کیلومتر مربع در روسیه طی ۲۰ سال اخیر)
• آسیب به منابع شیلات و اکوسیستم‌های زیستی
• فرسایش خاک‌های ساحلی و کاهش کیفیت زندگی مردم
• کاهش جذابیت سرمایه‌گذاری در کریدورهای لجستیکی ترانس خزر

علت‌های علمی و نقش تغییرات اقلیمی

پژوهش‌های انجام شده توسط متخصصان روسی و بین‌المللی نشان می‌دهد که تغییرات اقلیمی عامل اصلی این بحران است. افزایش دمای میانگین سالانه باعث افزایش نرخ تبخیر از سطح دریا شده است. همچنین، جایگزینی جریان‌های گرم و خشک آسیای مرکزی با توده‌های هوای اطلس، وضعیت را وخیم‌تر کرده است.

"کم‌عمک شدن دریا نه تنها یک بحران زیست‌محیطی، بلکه یک تهدید جدی برای ثبات اجتماعی-اقتصادی منطقه است."

راهکارهای مشترک و فناوری‌های نوین

در این اجلاس که با حضور سران ایران، روسیه، قزاقستان، ترکمنستان و آذربایجان برگزار شد، بر ضرورت استفاده از ساختارهای موجود مانند کنوانسیون تهران ۲۰۰۳ تأکید شد. همچنین توافقی برای اجرای طرح اقدام جهت مدیریت نوسانات سطح آب تا سال ۲۰۳۶ میلادی حاصل گردید.

روسیه پیشنهادهای زیر را برای مدیریت بحران ارائه کرد:

1. تدوین پروتکل ویژه برای نظارت سیستماتیک بر خطرات زیست‌محیطی
2. استفاده از هوش مصنوعی برای ایجاد یک مدل مجازی دقیق از دریای خزر
3. تحلیل داده‌های بارش، تبخیر و جریان رودخانه‌ها جهت تنظیم مسیرهای ناوبری

در نهایت، حفظ اکوسیستم دریای خزر نیازمند یک حرکت منسجم میان پنج کشور ساحلی است تا از فروپاشی زیست‌محیطی و بحران‌های اقتصادی ناشی از خشکی این پهنه آبی جلوگیری شود.