نقش ترازنامه بانک مرکزی در کنترل تورم و مدیریت دارایی‌های واقعی

در تحلیل‌های نوین اقتصادی، نقش ترازنامه بانک مرکزی فراتر از یک گزارش ساده مالی است؛ این ترازنامه می‌تواند به قدرتمندی‌ترین ابزار در کنترل تورم و مدیریت ثبات پولی تبدیل شود، مشروط بر اینکه ساختار دارایی‌های آن تغییر کند.

چالش دارایی‌های اسمی در سیاست‌گذاری پولی

بسیاری از بانک‌های مرکزی جهان، از جمله فدرال‌رزرو و بانک مرکزی اروپا، در دوران تورم‌های اخیر با چالش‌های جدی مواجه شده‌اند. مشکل اصلی در اینجاست که این نهادها عمدتاً اوراق قرضه اسمی دولتی را در ترازنامه خود نگه می‌دارند. در این حالت، با افزایش تورم، ارزش اسمی بدهی‌ها (پول) کاهش می‌یابد، اما ارزش دارایی‌ها (اوراق اسمی) نیز به همان نسبت سقوط می‌کند؛ در نتیجه هیچ نیروی اصلاح‌گر یا ضدتورمی برای بازگشت به سطح قیمت‌های مطلوب ایجاد نمی‌شود.

«اگر بانک‌های مرکزی اوراق قرضه مصون از تورم را در اختیار داشته باشند، با وقوع تورم ارزش دارایی‌هایشان افزایش یافته و منابع بیشتری برای جذب پول از بازار در اختیارشان قرار می‌گیرد.»

استراتژی جدید: استفاده از دارایی‌های واقعی

ایده اصلی این است که بانک‌های مرکزی باید به جای تکیه بر بدهی‌های اسمی، از دارایی‌های واقعی که در برابر تورم مقاوم هستند استفاده کنند. این رویکرد مشابه سیستم استاندارد طلا است که در آن پول توسط ذخایر فیزیکی پشتیبانی می‌شد.

بر اساس این مدل، ترازنامه بانک مرکزی باید به گونه‌ای طراحی شود که:

• در زمان تورم: ارزش دارایی‌های واقعی بالا رفته و بانک مرکزی می‌تواند با فروش آن‌ها، نقدینگی را جذب و قیمت‌ها را کنترل کند.
• در زمان تورم منفی: ارزش دارایی‌ها کاهش یافته و بانک مرکزی عملاً در وضعیت ورشکستگی قرار می‌گیرد که خود یک محرک قدرتمند برای افزایش تورم و بازگشت به سطح مطلوب است.

نظریه مالی سطح قیمت‌ها (FTPL) و نقش سرمایه

با تکیه بر نظریه FTPL، می‌توان توازن میان پول، اوراق قرضه و سطح قیمت‌ها را بازتعریف کرد. در این ساختار، بانک مرکزی با نگهداری اوراق قرضه واقعی، نقش پشتیبان اصلی را ایفا می‌کند. این امر باعث می‌شود مردم به جای حدس زدن سیاست‌های مالی دولت، بر پایه دارایی‌های واقعی بانک مرکزی به سطح قیمت‌ها اعتماد کنند.

همچنین، تغییرات در سرمایه بانک مرکزی می‌تواند به عنوان یک تعدیل‌کننده عمل کند. اگر سطح قیمت‌ها بیش از حد بالا برود، پول منتشر شده باید حقی نسبت به دارایی‌های واقعی داشته باشد تا تقاضا برای پول و در نتیجه قیمت‌ها کاهش یابد.

نتیجه‌گیری: هدف‌گذاری بر اساس تورم مورد انتظار

به جای تمرکز بر نرخ بهره اسمی که اغلب مبهم است، پیشنهاد می‌شود بانک‌های مرکزی بر روی فاصله میان اوراق شاخص‌شده و اوراق غیرشاخص‌شده تمرکز کنند. این فاصله، بازتاب‌دهنده دقیق تورم مورد انتظار است. با استفاده از حجم بزرگی از بدهی‌های واقعی، بانک مرکزی می‌تواند بدون نیاز به مداخلات پیچیده، مستقیماً بر هدف تورمی خود نظارت و آن را مدیریت کند.