پیشنهاد ۱۹ طرح ملی برای تحول در فناوری و صنایع تبدیلی آبزیان

رئیس مرکز ملی تحقیقات فرآوری آبزیان از تدوین ۱۹ طرح ملی با هدف تحول در صنایع تبدیلی، کاهش دورریز و ارتقای ارزش افزوده محصولات دریایی خبر داد.

بر اساس اسناد بالادستی و سیاست‌های اقتصاد دریا محور، این برنامه‌ها بر محورهایی نظیر فناوری‌های نوین، بسته‌بندی هوشمند و توسعه محصولات سلامت‌محور متمرکز هستند تا پتانسیل‌های عظیم بخش شیلات کشور شکوفا شود.

توسعه فناوری‌های نوین و مدیریت ضایعات آبزیان

محمد صیاد بورانی، رئیس این مرکز، بر اهمیت فرآوری ماهیان ریزجثه از جمله کیلکا و ساردین تأکید کرد. وی اظهار داشت که این گونه‌ها ظرفیت بسیار بالایی برای تولید محصولات با ارزش اقتصادی افزوده دارند که باید با استفاده از تکنولوژی‌های روز مدیریت شوند.

یکی از اولویت‌های اصلی در برنامه‌های پژوهشی آینده، بهره‌برداری از پسماندهای شیلاتی است. این مرکز قصد دارد از ترکیبات زیست‌فعال موجود در ضایعات، مانند پروتئین‌ها، چربی‌ها و رنگدانه‌ها، در صنایع مختلف استفاده کند:

• تولید محصولات دارویی و آرایشی از جلبک‌ها
• استخراج کلاژن و ژلاتین از ضایعات دریایی
• تولید مکمل‌های غذایی مانند امگا۳
• ساخت محصولات متنوع برای صنایع غذایی و آرایشی

دستاورد‌های علمی و انتقال دانش فنی به بخش خصوصی

مرکز ملی تحقیقات فرآوری آبزیان طی دو دهه فعالیت خود، گام‌های بلندی در مسیر تجاری‌سازی یافته‌های علمی برداشته است. طبق آمارهای منتشر شده، این مرکز تاکنون بیش از ۶۰ پروژه تحقیقاتی را به انجام رسانده است.

از جمله نمونه‌های موفق این مرکز، تولید اسنک‌های حاوی فیله ماهی، روغن تغلیظ‌شده از ماهیان کوچک و دانش فنی تولید «فطیر ماهی» است که منجر به ایجاد فرصت‌های جدید برای شرکت‌های دانش‌بنیان و بخش خصوصی شده است.

چالش مصرف سرانه و ظرفیت‌های تولید در ایران

با وجود اینکه ایران یکی از تولیدکنندگان بزرگ قزل‌آلا در خاورمیانه و تولیدکننده مهم میگو در منطقه است، میزان مصرف سرانه آبزیان در کشور همچنان پایین است. در حالی که میانگین جهانی بین ۲۱ تا ۲۲ کیلوگرم است، رقم مصرف در ایران حدود ۱۳ تا ۱۴ کیلوگرم برآورد می‌شود.

"توسعه محصولات متنوع و متناسب با ذائقه گروه‌های سنی مختلف، از جمله کودکان و نوجوانان، کلید اصلی افزایش مصرف آبزیان در بازار داخلی است."

مرکز مذکور در نظر دارد با تولید محصولات آماده، نیمه‌آماده و سلامت‌محور (مانند برگر، ناگت و سوسیس دریایی) با بسته‌بندی‌های جذاب، سهم محصولات شیلاتی را در سبد غذایی خانواده‌ها افزایش دهد.

نتیجه‌گیری

بهره‌گیری از ۱۹ طرح ملی پیشنهادی و استقرار در مرکز نوآوری صنایع غذایی شیلاتی، می‌تواند مسیر انتقال فناوری از آزمایشگاه به صنعت را هموار کرده و ضمن کاهش ضایعات، اقتصاد دریا محور کشور را تقویت نماید.