برخورد دو هواپیما در هند؛ فاجعه‌ای که ۳۴۹ جان را از بین برد

حادثه برخورد دو هواپیما در آسمان هند در سال ۱۹۹۶، یکی از تکان‌دهنده‌ترین و مرگبارترین فجایع تاریخ هوانوردی محسوب می‌شود که در آن تمامی ۳۴۹ مسافر و خدمه دو پرواز جان خود را از دست دادند.

جزئیات فاجعه در آسمان دهلی

در تاریخ ۱۲ نوامبر ۱۹۹۶، در نزدیکی شهر چَرخی دادری در ایالت هاریانا، دو پرواز مسافربری با هم تداخل پیدا کرده و با یکدیگر برخورد کردند. هواپیماهای درگیر عبارت بودند از:

• بویینگ ۷۴۷ متعلق به خطوط هوایی سعودی (پرواز ۷۶۳) که از دهلی به مقصد ظهران در حرکت بود.
• ایلیوشین ایل-۷۶ متعلق به شرکت هواپیمایی قزاقستان (پرواز ۱۹۰۷) که از شیمکنت به سمت دهلی می‌آمد.

طبق برنامه‌ریزی ترافیک هوایی، بویینگ باید در ارتفاع ۱۴ هزار پایی و ایلیوشین در ارتفاع ۱۵ هزار پایی حرکت می‌کردند، اما این فاصله ایمنی در لحظه برخورد از بین رفت.

علت‌های اصلی برخورد دو هواپیما

بررسی‌های فنی و تحقیقات پس از سانحه نشان داد که این فاجعه نه یک حادثه تصادفی، بلکه نتیجه مجموعه‌ای از خطاهای انسانی و تجهیزاتی بوده است. عوامل زیر به عنوان دلایل اصلی شناسایی شدند:

«عدم وجود سیستم‌های خودکار هشداردهنده باعث شد تا خلبانان فرصتی برای مانور گریز و جلوگیری از برخورد پیدا نکنند.»

تغییرات در استانداردهای هوانوردی

این حادثه تلخ، نقطه عطفی در صنعت هواپیماسازی بود. گزارش‌های نهایی منجر به تدوین توصیه‌های ایمنی جدیدی شد که شامل موارد زیر بود:

• اجباری شدن نصب سامانه‌های پیشرفته جلوگیری از برخورد هوایی.
• بهبود دقت تجهیزات راداری در مراکز کنترل ترافیک.
• بازنگری در پروتکل‌های ارتباطی میان خلبانان و کنترلرها.

در نهایت، این واقعه یادآور این نکته است که در دنیای هوانوردی، کوچک‌ترین خطا در رعایت ارتفاع یا ارتباطات رادیویی می‌تواند به فاجعه‌ای جبران‌ناپذیر منجر شود.