سینمای کودک و نوجوان در ایران؛ از بحران اقتباس تا چالش بی‌حوصلگی مخاطب

سینمای کودک و نوجوان در ایران با چالش‌های ساختاری و فرهنگی عمیقی روبروست که طی دهه‌های گذشته، کیفیت و جایگاه جهانی آن را به شدت کاهش داده است. رضا مقصودی، فیلمنامه‌نویس باسابقه، در تحلیل وضعیت موجود، از نبود رویکرد اقتباس و تغییر الگوی مصرف مخاطب سخن می‌گوید.

چالش‌های ساختاری در سینمای کودک و نوجوان

رضا مقصودی در گفتگو با رسانه‌ها تأکید کرد که سینمای کودک و نوجوان طی یک دهه اخیر با افت شدیدی مواجه شده است. او معتقد است برخلاف سینمای بزرگسال که پیشرفت‌های قابل توجهی داشته، این ژانر از جایگاه اصلی خود در جشنواره‌ها و فضای تولید فاصله گرفته است.

بر اساس گفته‌های وی، یکی از اصلی‌ترین موانع، عدم توجه به پتانسیل‌های اقتباس سینمایی است. او اشاره می‌کند که بسیاری از قصه‌های ارزشمند برای کودکان در ایران نوشته شده‌اند، اما فرصت تبدیل شدن به فیلم یا انیمیشن را پیدا نمی‌کنند.

تابو شدن اقتباس در صنعت فیلمسازی ایران

مقصودی با اشاره به یک پدیده نگران‌کننده، اقتباس را به یک تابو در سینمای ایران تشبیه کرد. او توضیح داد که نویسندگان متخصص در حوزه کودک، آثار باکیفیتی خلق می‌کنند، اما سفارش‌دهندگان، به‌ویژه در بخش‌های دولتی، تمایلی به استفاده از این آثار برای تولید فیلم ندارند.

"در طول ۳۰ سال فعالیت من، حتی یک بار هم تهیه‌کننده یا نهادی پیشنهاد نداده است که اثری را از یک نویسنده متخصص کودک اقتباس کنم."

این موضوع باعث شده است که تولید محتوای باکیفیت برای این گروه سنی، با کمبود داستان‌های اصیل و ساختاریافته روبرو شود.

تغییر رفتار مخاطب و تأثیر فضای مجازی

علاوه بر مسائل تولیدی، تغییر در الگوهای رفتاری مخاطبان نیز از عوامل اصلی بحران است. مقصودی معتقد است دسترسی آسان به محتواهای خارجی و پلتفرم‌هایی مانند اینستاگرام، باعث ایجاد نوعی بی‌حوصلگی مزمن در کودکان و نوجوانان شده است.

امروزه مخاطبان جوان به جای تماشای فیلم‌های سینمایی، به دنبال ویدئوهای بسیار کوتاه و لحظه‌ای هستند. این تغییر سبک مصرف، ساخت فیلم‌هایی که بتواند توجه این نسل را جلب کند، بسیار دشوارتر از گذشته کرده است.

جمع‌بندی و چشم‌انداز آینده

در نهایت، برای بازگشت سینمای کودک و نوجوان به دوران طلایی خود، نیاز به تغییر در سیاست‌های حمایتی، توجه به اقتباس از آثار ادبی و درک درست از نیازهای نسل جدید است. بدون سرمایه‌گذاری جدی و بازنگری در ساختار فیلمنامه‌نویسی، این ژانر همچنان در مسیر انزوای بیشتر قرار خواهد داشت.