نرخ بهره سپرده بانکی؛ طرحی که می‌تواند به تولید ملی آسیب بزند

بحث پیرامون کاهش نرخ بهره سپرده‌های بانکی به صفر درصد در مجلس شورای اسلامی، موجی از نگرانی‌ها را در میان کارشناسان اقتصادی ایجاد کرده است؛ تصمیمی که اگرچه با هدف حمایت از تولید مطرح شده، اما می‌تواند پیامدهای ناگواری برای ثبات اقتصاد ملی داشته باشد.

چالش‌های طرح کاهش نرخ بهره بانکی

برخی از نمایندگان مجلس معتقدند که نرخ‌های بالای بهره، بخش بزرگی از نقدینگی کشور را در اختیار درصد بسیار کوچکی از سپرده‌گذاران قرار می‌دهد. آن‌ها استدلال می‌کنند که کاهش این نرخ‌ها می‌تواند تسهیلات بانکی را برای تولیدکنندگان ارزان‌تر کند.

با این حال، مخالفان این طرح هشدار می‌دهند که حذف یا کاهش شدید نرخ بهره، عملاً عملیات بانکداری را با بحران مواجه می‌کند. صمد حسن‌زاده، رئیس اتاق بازرگانی ایران، معتقد است این اقدام باعث خروج گسترده پول از بانک‌ها و حرکت آن به سمت بازارهای واسطه‌گری خواهد شد.

شکاف میان سود اسمی و بازدهی واقعی

یکی از پیچیده‌ترین مسائل در اقتصاد فعلی، فاصله میان نرخ سود اسمی و نرخ تورم است. بر اساس داده‌های موجود، نرخ تورم بسیار فراتر از سود پرداختی بانک‌ها حرکت کرده است.

این اعداد نشان می‌دهند که نرخ بهره سپرده‌ها در حال حاضر قدرت خرید مردم را حفظ نمی‌کند و همین موضوع باعث شده تا سرمایه‌گذاران به دنبال دارایی‌های امن‌تر مانند طلا، مسکن و ارز باشند.

پیامدهای احتمالی: از فرار سرمایه تا ابرتورم

اقتصاددانان بر این باورند که اگر نرخ سود بانکی به صفر برسد، نرخ بازگشت سرمایه در بخش تولید به شدت سقوط خواهد کرد. فرشاد پرویزیان، مدرس دانشگاه، هشدار می‌دهد که این اتفاق می‌تواند منجر به:

• تشدید رانت‌خواری برای دسترسی به منابع بانکی ارزان
• سقوط آزاد نرخ بازگشت سرمایه در تولید
• هدایت نقدینگی به سمت بازارهای موازی و دلاری شدن اقتصاد
• بروز پدیده ابرتورم و بی‌ثباتی شدید در قیمت‌ها

نتیجه‌گیری نهایی

در نهایت، اگرچه کاهش هزینه‌های مالی برای تولیدکنندگان یک ضرورت است، اما انجام این کار از طریق کاهش دستوری نرخ بهره سپرده‌ها بدون توجه به نرخ تورم، می‌تواند به جای حمایت از تولید، باعث فروپاشی نظم اقتصادی و افزایش بی‌رویه قیمت‌ها شود.