دریاچه ارومیه؛ فاصله زیاد تا تراز اکولوژیک و چالش تغییر الگوی کشت

وضعیت دریاچه ارومیه با وجود بهبود نسبی در حجم آب، همچنان با چالش‌های جدی برای رسیدن به تراز اکولوژیک روبروست. مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی اعلام کرد که فاصله میان حجم فعلی آب و سطح مطلوب، بسیار گسترده است.

شکاف میان حجم فعلی و تراز اکولوژیک دریاچه ارومیه

حجت جباری، مدیرکل حفاظت محیط زیست آذربایجان غربی، در گفتگو با رسانه‌ها اعلام کرد که در حال حاضر حدود ۲.۵ میلیارد مترمکعب آب در پهنه دریاچه وجود دارد. با این حال، برای دستیابی به وضعیت پایدار و اکولوژیک، این میزان باید به حدود ۱۵ میلیارد مترمکعب افزایش یابد.

وی خاطرنشان کرد که اگرچه بارش‌های سال آبی گذشته و اقدامات مربوط به لایروبی رودخانه‌ها باعث بهبود شرایط شده است، اما نمی‌توان با اطمینان از احیای کامل دریاچه سخن گفت؛ چرا که این روند مستقیماً به مدیریت منابع آب و میزان بارندگی‌ها وابسته است.

چالش‌های مدیریت منابع آب و اجرای طرح رود روان

برای تسهیل ورود آب به دریاچه، برنامه‌های عملیاتی از جمله طرح «رود روان» و لایروبی مسیرهای منتهی به دریاچه در دستور کار قرار گرفته است. مدیریت جریان آب در فصل‌های کم‌نیاز آبی کشاورزی، از جمله راهکارهای کلیدی برای جلوگیری از هدررفت منابع است.

بر اساس آمارهای موجود، نیاز آبی سالانه این دریاچه حدود ۳.۴ میلیارد مترمکعب برآورد می‌شود. برای تأمین این میزان، استفاده از منابع جایگزین نظیر موارد زیر پیشنهاد شده است:

• استفاده از پساب تصفیه‌شده تصفیه‌خانه‌های شهری
• بهره‌گیری از آب مازاد سدها
• مدیریت جریان رودخانه‌های فاقد سد

موانع تغییر الگوی کشت و بحران آبیاری سنتی

بخش کشاورزی با مصرف ۹۰ درصدی منابع آب کشور، اصلی‌ترین عامل فشار بر حوضه آبریز دریاچه محسای می‌شود. با این حال، نرخ موفقیت در توسعه آبیاری مدرن در این منطقه بسیار پایین است.

جباری با اشاره به محدودیت‌های کشاورزان تأکید کرد که هزینه بالای تجهیزات آبیاری مدرن و عدم همخوانی سود اقتصادی محصولات پیشنهادی با انتظارات کشاورزان، از اصلی‌ترین موانع در مسیر اصلاح الگوی مصرف آب است.

در نهایت، احیای دریاچه ارومیه تنها با اتکا به بارش‌های طبیعی امکان‌پذیر نیست و نیازمند یک مدیریت یکپارچه، اصلاح ساختاری در بخش کشاورزی و حمایت مالی از کشاورزان برای گذار از روش‌های سنتی به سیستم‌های هوشمند است.