ثبات قیمت کالاهای اساسی؛ راهکارهای کاهش هزینه‌های زنجیره توزیع

ثبات قیمت کالاهای اساسی در بازار ایران، فراتر از سود فروشندگان، به مدیریت هزینه‌های پنهان در زنجیره تأمین و توزیع بستگی دارد. رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران بر این باور است که اصلاح ساختارهای مالیاتی و اداری، کلید اصلی کاهش فشار اقتصادی بر مصرف‌کنندگان نهایی است.

چالش‌های زنجیره توزیع و فشار مالیاتی

در مسیر رسیدن کالا از تولیدکننده به سفره مردم، هزینه‌های متعددی از جمله حمل‌ونقل، انبارداری، نیروی انسانی و عوارض مختلف به قیمت تمام‌شده اضافه می‌شود. رضا کنگری، رئیس اتحادیه بنکداران مواد غذایی تهران، در نشست گفتمان «کاهش رنج مردم» تأکید کرد که تعدد تکالیف مالیاتی، به‌ویژه مالیات بر ارزش افزوده، هزینه‌های سنگینی را به واحدهای صنفی کوچک تحمیل می‌کند.

او پیشنهاد داد که برای جلوگیری از افزایش قیمت، ساختار مالیاتی باید تغییر کند:

"اگر اطلاعات خرید و فروش به‌صورت یکپارچه ثبت شود، می‌توان مالیات را تنها در نقطه نهایی مصرف دریافت کرد و بار اداری را از دوش فعالان اقتصادی برداشت."

به گفته وی، هر هزینه اضافی که ارزش افزوده‌ای ایجاد نکند، در نهایت از جیب مصرف‌کننده پرداخت خواهد شد.

تفکیک میان ذخیره احتیاطی و احتکار کالا

یکی از بحث‌های چالش‌برانگیز در بازار، نقش انبارها است. برخلاف تصور عمومی، انبارداری همواره به معنای احتکار نیست، بلکه بخشی از امنیت غذایی و ضربه‌گیر بازار در برابر بحران‌هایی نظیر پاندمی کرونا یا شوک‌های سیاسی است.

کنگری معتقد است نظارت بر انبارها باید کارشناسی باشد؛ چرا که تشخیص وضعیت کالا (مانند برنج) نیازمند دانش تخصصی است و نباید صرفاً با مشاهده موجودی، قضاوت سلیقه‌ای صورت گیرد.

راهکارهای عملی برای کاهش قیمت‌ها

برای رسیدن به ثبات در قیمت‌ها، تنها دستور مستقیم برای ارزان‌فروشی کافی نیست. راهکارهای زیر از سوی فعالان صنفی پیشنهاد شده است:

• یکپارچه‌سازی سامانه‌ها: ادغام سیستم‌های فروشگاهی، تجاری و انبارداری برای کاهش هزینه‌های اداری.
• افزایش عرضه: تجربه بازار شکر نشان داد که ورود کالا به شبکه توزیع، قیمت را از ۴۰ هزار تومان به ۲۸ هزار تومان کاهش داد.
• شفافیت اطلاعاتی: دسترسی دولت به داده‌های واقعی موجودی و عرضه برای سیاست‌گذاری دقیق.

در نهایت، ثبات قیمت کالاهای اساسی مستلزم نگاهی سیستمی به زنجیره تأمین است. حذف هزینه‌های غیرضروری، اصلاح نظام مالیاتی و مدیریت هوشمند انبارها، مسیر اصلی برای کاهش فشار اقتصادی بر خانواده‌های ایرانی خواهد بود.