بحران در زنجیره تأمین دارو؛ افزایش قیمت‌ها و کمبود نقدینگی بیمه‌ها

بحران در زنجیره تأمین دارو با ترکیب عواملی همچون افزایش هزینه‌های تولید، اختلال در لجستیک بین‌المللی و کمبود نقدینگی، بیماران را در برابر مخاطرات جدی قرار داده است. در حالی که قیمت برخی اقلام دارویی با جهش‌های چشمگیر مواجه شده، بلاتکلیفی در پرداخت مطالبات و عدم به‌روزرسانی پوشش‌های بیمه‌ای، فشار مضاعفی بر مصرف‌کنندگان نهایی وارد می‌کند.

چالش تأمین مواد اولیه و اختلالات لجستیکی

تولیدکنندگان داخلی با چالشی جدی در تأمین نهاده‌های اصلی دست‌وپنجه نرم می‌کنند. بخش بزرگی از مواد اولیه مورد نیاز از کشورهایی نظیر هند و چین تأمین می‌شود، اما اختلال در مسیرهای حمل‌ونقل دریایی، این فرآیند را با تأخیر و هزینه بسیار بالا مواجه کرده است.

در حال حاضر، شرکت‌ها برای فرار از بن‌بست دریایی، ناچار به استفاده از مسیرهای جایگزین مانند حمل هوایی یا ترانزیت از طریق ترکیه هستند. این تغییر مسیرها نه تنها زمان تأمین را طولانی‌تر می‌کند، بلکه هزینه‌های جاری کارخانه‌ها را نیز به شدت افزایش می‌دهد.

• محدودیت حمل هوایی: امکان جایگزینی تمام محموله‌های حجیم با حمل هوایی وجود ندارد.
• افزایش هزینه‌های جاری: رشد قیمت انرژی، بسته‌بندی و خدمات، بهای تمام‌شده را بالا برده است.
• کمبود داروهای حساس: اختلالات فعلی، تأمین داروهای اعصاب و روان را با دشواری روبرو کرده است.

بحران نقدینگی و انباشت مطالبات بیمه‌ها

یکی از ریشه‌های اصلی تهدید پایداری صنعت دارو، انباشت مطالبات شرکت‌های تولیدی از سازمان‌های بیمه‌گر است. عدم پرداخت به‌موقع این مطالبات، منجر به ایجاد یک چرخه معیوب شده است؛ جایی که شرکت‌ها برای خرید مواد اولیه با کمبود شدید نقدینگی مواجه می‌شوند.

«وقتی مطالبات شرکت‌های دارویی برای ماه‌ها پرداخت نشود، توان آن‌ها برای خرید مواد اولیه و ادامه تولید به شدت کاهش می‌یابد.»

علاوه بر این، فاصله زمانی میان افزایش قیمت دارو و اعمال آن در سامانه‌های بیمه‌ای، باعث شده است که بیماران در بسیاری از موارد مجبور به پرداخت مابه‌التفاوت‌های سنگین از جیب خود باشند.

تأثیر تغییر سیاست‌های ارزی بر قیمت‌ها

تغییر نرخ ارز از نرخ ترجیحی به نرخ بازار دوم در مرکز مبادله، یکی از عوامل اصلی جهش قیمت‌ها بوده است. طبق گزارش‌ها، نرخ ارز تخصصی از سطوح بسیار پایین به بیش از ۱۷۰ هزار تومان رسیده که این امر منجر به تغییرات قیمتی در طیف گسترده‌ای از داروها شده است.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

در نهایت، برای جلوگیری از گسست کامل زنجیره تأمین دارو، تسویه مطالبات معوق بیمه‌ها و جبران مابه‌التفاوت‌های ارزی توسط دولت ضروری به نظر می‌رسد. بدون مدیریت دقیق نقدینگی و رفع موانع لجستیکی، احتمال تشدید کمبود داروهای حیاتی در ماه‌های آتی بسیار زیاد است.