بحران در زنجیره تامین دارو؛ افزایش قیمت‌ها و کمبود مواد اولیه

بحران در زنجیره تامین دارو به دلیل هم‌زمانی افزایش هزینه‌های تولید، نوسانات شدید نرخ ارز و اختلال در مسیرهای لجستیکی، به یک تهدید جدی برای سلامت عمومی جامعه تبدیل شده است. این وضعیت، دسترسی بیماران به داروهای ضروری را با مخاطرات جدی روبه‌رو کرده است.

چالش‌های تامین مواد اولیه و اختلال در لجستیک

تولیدکنندگان داخلی در مواجهه با کمبود مواد اولیه، با چالش‌های ساختاری بزرگی روبرو هستند. بخش عمده‌ای از نهاده‌های دارویی از کشورهایی نظیر هند و چین تامین می‌شود، اما اختلالات مداوم در حمل‌ونقل دریایی، مسیرهای سنتی را مسدود کرده است.

این وضعیت تولیدکنندگان را ناچار به استفاده از روش‌های جایگزین کرده است:

• استفاده از حمل‌ونقل هوایی که هزینه‌های بسیار بالایی دارد.
• انتقال محموله‌ها از طریق کشور ثالث مانند ترکیه که زمان تامین را طولانی‌تر می‌کند.

کارشناسان هشدار می‌دهند که این روش‌های جایگزین برای مواد اولیه با حجم بالا، به‌هیچ‌وجه پایدار نیستند و می‌تواند منجر به کمبود داروهای اعصاب و روان شود.

تأثیرات ویرانگر تغییر سیاست‌های ارزی

تغییر مدل تخصیص ارز از نرخ ترجیحی به بازار دوم مرکز مبادله، یکی از اصلی‌ترین عوامل افزایش قیمت‌ها بوده است. نرخ ارز که پیش‌تر حدود ۲۸ هزار تومان بود، اکنون در بازاری با قیمت‌های شناور، به بیش از ۱۷۰ هزار تومان رسیده است.

بحران نقدینگی و انباشت مطالبات بیمه‌ها

یکی از گلوگاه‌های اصلی در صنعت دارو، عدم بازگشت به‌موقع مطالبات از سوی سازمان‌های بیمه‌گر است. انباشت مطالبات شرکت‌های دارویی برای مدت‌های طولانی، چرخه‌ای معیوب از کمبود نقدینگی ایجاد کرده است.

"وقتی مطالبات شرکت‌های دارویی برای ماه‌ها پرداخت نمی‌شود، منابع ریالی لازم برای خرید مواد اولیه و تامین ارز از بین می‌رود و توان تولید کاهش می‌یابد."

علاوه بر این، تاخیر در اعمال پوشش‌های بیمه‌ای جدید در سامانه‌ها، فشار مالی مضاعفی را بر دوش بیماران قرار داده است. در حالی که دولت وعده جبران مابه‌التفاوت ارزی را داده بود، تاکنون منابع لازم برای اجرای این سیاست حمایتی به بخش مربوطه بازنگشته است.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

در نهایت، پایداری زنجیره تامین دارو مستلزم تسویه فوری مطالبات معوقه، جبران مابه‌التفاوت ارزی توسط دولت و رفع موانع لجستیکی است. بدون مداخله سریع، خطر تشدید کمبود داروهای حیاتی و افزایش بی‌رویه هزینه‌های درمان، جامعه را با بحران سلامت جدی روبه‌رو خواهد کرد.