تلاش ایران برای دریافت عوارض از گوگل بابت عبور کابل‌های اینترنت از تنگه هرمز

ایران در اقدامی راهبردی، به‌دنبال اعمال حاکمیت بر زیرساخت‌های ارتباطی بین‌المللی در آب‌های خود است تا بتواند از شرکت‌های بزرگ فناوری مانند گوگل، بابت عبور کابل‌های اینترنت از تنگه هرمز، عوارض و هزینه‌های نظارتی دریافت کند.

تنگه هرمز؛ گلوگاه حیاتی داده‌های دیجیتال جهان

امروزه بیش از ۹۹ درصد از تبادلات داده‌های بین‌المللی از طریق شبکه‌های کابل زیردریایی انجام می‌شود. تنگه هرمز به دلیل موقعیت جغرافیایی منحصربه‌فرد و عرض کم، فراتر از یک مسیر انرژی، به یک گلوگاه دیجیتال استراتژیک تبدیل شده است.

عبور چندین سیستم کابلی اصلی از این منطقه، این گذرگاه را به نقطه‌ای حساس برای ارتباط میان آسیا، خاورمیانه و اروپا تبدیل کرده است. این تمرکز بالای زیرساخت‌ها در نزدیکی سواحل ایران، فرصتی برای اعمال قوانین ملی و نظارت بر فعالیت‌های شرکت‌های مالک فراهم می‌آورد.

خلأهای حقوقی در کنوانسیون حقوق دریاها

بر اساس کنوانسیون ۱۹۸۲ ملل متحد (UNCLOS)، آزادی نصب کابل‌ها در دریاهای آزاد تضمین شده است؛ اما در محدوده ۱۲ مایل دریایی که تحت عنوان دریای سرزمینی شناخته می‌شود، حاکمیت کشور ساحلی مطلق است.

«کنوانسیون حقوق دریاها در مورد وضع عوارض بر عبور کابل‌ها از دریای سرزمینی ساکت است و این خلأ حقوقی، قدرت اعمال حاکمیت را به کشورهای ساحلی می‌دهد.»

این سکوت حقوقی به ایران اجازه می‌دهد تا بر شریان‌های ارتباطی جهان در قلمرو خود نظارت داشته باشد و از این موقعیت برای مدیریت زیرساخت‌های عبوری استفاده کند.

مبنای قانونی و الزام غول‌های فناوری

ایران با تکیه بر قانون مناطق دریایی خلیج فارس و دریای عمان مصوب سال ۱۳۷۲، حاکمیت خود را بر بستر دریاهای سرزمینی اعلام کرده است. این رویکرد شامل موارد زیر می‌شود:

• الزام شرکت‌هایی نظیر متا، مایکروسافت و آمازون به دریافت مجوز عبور.
• مطالبه هزینه‌های مستمر حق‌العبور و خدمات نگهداری.
• نظارت بر فعالیت شناورهای تخصصی کابل‌گذار و تعمیراتی.
• کنترل دقیق مسیرهای کابل‌کشی در محدوده حاکمیتی.

این اقدامات بر اساس اصل عبور بی‌ضرر و حفظ امنیت ملی تعریف می‌شوند و از نظر حقوقی، اعمال قوانین داخلی بر زیرساخت‌های فیزیکی موجود در قلمرو حاکمیتی، نقض معاهدات بین‌المللی محسوب نمی‌شود.

نتیجه‌گیری

تلاش ایران برای مدیریت و دریافت عوارض از عبور کابل‌های اینترنت از تنگه هرمز، نشان‌دهنده تغییر نگاه به این منطقه از یک مسیر انرژی به یک مرکز استراتژیک داده‌ها است. این اقدام می‌تواند چالش‌های جدیدی را برای غول‌های فناوری در مدیریت زیرساخت‌های جهانی ایجاد کند.