تصویب اعلامیه مقابله با بیماری‌های همه‌گیر در مجمع عمومی سازمان ملل متحد

مجمع عمومی سازمان ملل متحد در نشست اخیر خود، اعلامیه‌ای سیاسی درباره پیشگیری، آمادگی و واکنش در برابر همه‌گیری را با اکثریت آرای اعضا به تصویب رساند. این مصوبه که با چالش‌های جدی از سوی برخی قدرت‌های جهانی روبرو شد، تلاش می‌کند چارچوبی برای همکاری‌های بین‌المللی در مواجهه با بحران‌های بهداشتی ایجاد کند.

جزئیات رای‌گیری و موضع کشورهای مخالف

در جریان رای‌گیری انجام شده در نیویورک، تعداد ۱۵۳ کشور به این اعلامیه رأی مثبت دادند. با این حال، این متن با اجماع کامل همراه نبود؛ چرا که کشورهای آرژانتین، رژیم اسرائیل و ایالات متحده آمریکا به آن رأی مخالف دادند و نیوزیلند و پاراگوئه نیز از شرکت در رای‌گیری ممتنع بودند.

این اعلامیه که پیش‌تر قرار بود در نشست سپتامبر با اجماع کامل تصویب شود، به دلیل اعتراضات ایالات متحده و سایر کشورها، بار دیگر به دستور جلسه مجمع عمومی بازگشت تا روند بررسی آن مجدداً طی شود.

ملاحظات جمهوری اسلامی ایران در نشست سازمان ملل

نماینده جمهوری اسلامی ایران در این نشست، ضمن اعلام رأی مثبت خود، بر نکات بسیار مهمی تأکید کرد. تهران نسبت به گنجاندن مفاد خاص در متن نهایی ابراز نگرانی نمود و بر اصول زیر پافشاری کرد:

• حفظ حاکمیت ملی: مقابله با بیماری‌ها نباید به بهانه‌ای برای مداخله‌جویی یا پایش بدون مجوز در قلمرو کشورها تبدیل شود.
• مخالفت با امنیتی‌سازی سلامت: استفاده از اصطلاح «امنیت جهانی سلامت» می‌تواند منجر به برداشت‌های استثناگرایانه و مداخله‌جویانه شود.
• عدم پذیرش تعهدات جدید: مشارکت در مذاکرات به معنای پذیرش یا تایید مفاد اعلامیه از سوی ایران نیست.
• دسترسی به دارو: هیچ کشوری نباید به دلیل اقدامات یکجانبه، از داروهای حیاتی و تجهیزات پزشکی محروم گردد.

وضعیت توافق‌نامه سازمان جهانی بهداشت

در حالی که اعلامیه مجمع عمومی تصویب شد، توافق‌نامه سازمان جهانی بهداشت (WHO) درباره همه‌گیری‌ها همچنان در مرحله مذاکره باقی مانده است. دلیل اصلی این تأخیر، عدم توافق بر سر پیوست مربوط به اشتراک‌گذاری داده‌های ژنتیکی و تقسیم عادلانه منافع میان کشورهای توسعه‌یافته و در حال توسعه است.

قرار است در ماه مه سال ۲۰۲۷، مجمع جهانی بهداشت بار دیگر برای حل این بن‌بست و نهایی کردن سازوکار دسترسی به عوامل بیماری‌زا، تشکیل جلسه دهد.

نتیجه‌گیری و چشم‌انداز آینده

این اعلامیه سیاسی، ماهیت غیرالزام‌آور دارد و تعهدات حقوقی جدیدی ایجاد نمی‌کند. هدف اصلی آن، تقویت همکاری‌های علمی و عدالت در توزیع منابع سلامت است. با وجود تفاوت‌های دیدگاه میان اعضا، ضرورت همکاری‌های بین‌المللی برای مقابله با تهدیدات مرزی سلامت، همچنان به عنوان یک اولویت جهانی مطرح است.