ثروت انرژی آفریقا؛ پارادوکس ذخایر عظیم و ۵۶۰ میلیون نفر در تاریکی

قاره آفریقا با وجود برخورداری از ذخایر عظیم نفت، گاز طبیعی و مواد معدنی استراتژیک، با شکاف عمیقی در دسترسی به انرژی روبروست؛ به طوری که بیش از نیم میلیارد نفر از ساکنان این منطقه همچنان در تاریکی زندگی می‌کنند.

ثروت‌های زیرزمینی: نفت و گاز در آفریقا

ذخایر اثبات‌شده نفت در آفریقا بالغ بر ۱۲۵ میلیارد بشکه است که حدود ۷.۲ درصد از کل منابع جهان را شامل می‌شود. در این میان، دو کشور لیبی و نیجریه با مجموع بیش از ۸۵ میلیارد بشکه، بخش اعظم این ثروت را در اختیار دارند.

در حوزه گاز طبیعی نیز وضعیت مشابه است. ذخایر گاز قاره به ۱۸ تریلیون متر مکعب می‌رسد که نیجریه و الجزایر با تسلط بر ۵۸ درصد از این میزان، پیشتاز صادرات و تولید هستند.

نقش کلیدی در گذار انرژی جهانی

آفریقا ستون فقرات صنایع نوظهور جهان، به‌ویژه تولید خودروهای الکتریکی است. داده‌های سال ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که این قاره:

• ۷۱.۲ درصد از کبالت جهانی را تأمین می‌کند.
• ۷۲.۴ درصد از منگنز مورد نیاز جهان را تولید می‌کند.
• سهم قابل توجهی از تولید لیتیوم و گرافیت جهان را در اختیار دارد.

نکته قابل تأمل: در جمهوری دموکراتیک کنگو، استخراج کبالت اغلب در شرایط بسیار دشوار و گاه مرگبار توسط معدنچیان دستی انجام می‌شود.

پارادوکس انرژی: ثروت فراوان در برابر تاریکی مطلق

با وجود تمام این پتانسیل‌ها، واقعیت تلخ فقر انرژی در آفریقا غیرقابل انکار است. طبق گزارش سازمان جهانی بهداشت، حدود ۵۶۰ میلیون نفر در آفریقای زیرصحرا فاقد دسترسی به برق هستند که این رقم معادل ۸۶ درصد از کل جمعیت جهان بدون برق است.

«نیجریه با وجود جمعیت زیاد، با ۸۵ میلیون نفر بدون برق مواجه است که بزرگترین چالش دسترسی به انرژی در سطح جهان محسوب می‌شود.»

در حالی که کشورهایی مانند الجزایر و مصر به دسترسی همگانی رسیده‌اند، در مناطق روستایی بسیاری از خانواده‌ها همچنان برای روشنایی شبانه به چراغ‌های نفتی و شمع متکی هستند.

نتیجه‌گیری

آفریقا در میان دو مسیر متضاد قرار دارد: از یک سو، این قاره کلید گذار انرژی جهانی و تکنولوژی‌های سبز است و از سوی دیگر، با بحران انسانی ناشی از عدم دسترسی به انرژی پایه روبروست. حل این تضاد، نیازمند سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک در زیرساخت‌های توزیع و تولید برق است.