هوش مصنوعی؛ عامل جدید نگرانی‌های پایداری در سیستم‌های بانکی جهانی

نهادهای ناظر بر بخش بانکی در ایالات متحده و اروپا، با افزایش نگرانی‌ها درباره پایداری سیستم‌های مالی، نظارت بر استفاده از هوش مصنوعی را به شدت افزایش داده‌اند. این اقدامات در پی ترس از حملات سایبری پیچیده و احتمال از کنترل خارج شدن عوامل هوشمند صورت می‌گیرد.

تشدید بازرسی‌های نظارتی در ایالات متحده

سه نهاد اصلی نظارتی در آمریکا، از جمله فدرال رزرو، در حال پرس‌وجو از بانک‌ها درباره نحوه به‌کارگیری مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی هستند. تمرکز اصلی این بازرسی‌ها بر موارد زیر است:

• میزان وابستگی به فناوری‌های توسعه‌یافته در کشورهای خارجی (به‌ویژه چین)
• استفاده از عوامل هوشمند در لایه‌های دفاع سایبری
• توانایی کنترل و نظارت بر سیستم‌های خودمختار (Agentic AI)
• قابلیت ردیابی و حسابرسی تصمیمات اتخاذ شده توسط هوش مصنوعی

نهادهایی نظیر OCC و FDIC به دنبال یافتن مرزهای مشخص برای اختیارات این سیستم‌ها و اطمینان از حضور انسان در تصمیم‌گیری‌های کلیدی هستند.

نگرانی‌های اروپا و ضرورت برنامه‌های بازیابی

در سوی دیگر، بانک مرکزی اروپا و بانک مرکزی انگلستان بر اهمیت برنامه‌های بازیابی سریع تأکید دارند. نگرانی اصلی این است که پیشرفت‌های سریع در حوزه هوش مصنوعی می‌تواند آسیب‌های جبران‌ناپذیری به بازارهای مالی وارد کند.

«برای محافظت در برابر حملات، سرعت بازیابی به اندازه پیشگیری اهمیت دارد.»

ناظران اروپایی بر لزوم ایجاد سیستم‌های بازیابی مستقل از زیرساخت‌های اصلی (Bare Metal Recovery) تأکید می‌کنند تا در صورت بروز اختلال در سیستم‌های اصلی، فعالیت‌های مالی متوقف نشود.

چالش‌های امنیتی و تهدیدات نوظهور

گزارش‌های اخیر نشان‌دهنده وقوع حملات سایبری با استفاده از عوامل هوشمند است که می‌تواند اعتماد عمومی به سیستم‌های مالی را متزلزل کند. صندوق بین‌المللی پول (IMF) نیز نسبت به عدم خودباوری در مواجهه با این تهدیدات هشدار داده و خواستار تقویت ظرفیت‌های امنیت سایبری شده است.

در حالی که بانک‌ها برای بهره‌وری بیشتر به سمت پذیرش هوش مصنوعی خودمختار حرکت می‌کنند، شکاف‌های امنیتی موجود در مدل‌های جدید همچنان یک چالش جدی برای پایداری اقتصاد جهانی محسوب می‌شود.

در نهایت، روند فعلی نشان می‌دهد که سرعت پذیرش فناوری از توانایی ایجاد کنترل‌های نظارتی پیشی گرفته است؛ موضوعی که نیازمند همکاری نزدیک میان بانک‌ها و نهادهای تنظیم‌گر برای جلوگیری از بحران‌های مالی احتمالی است.