کامیون‌داران خواستار مهار هزینه‌ها شدند؛ افزایش کرایه راهگشا نیست

بحران هزینه‌های جاری در صنعت حمل‌ونقل جاده‌ای، کامیون‌داران را با چالش‌های جدی مواجه کرده است؛ به طوری که افزایش اسمی کرایه‌ها دیگر نمی‌تواند جبران زیان‌های ناشی از تورم در بازار قطعات و لوازم مصرفی را انجام دهد.

شکاف عمیق میان کرایه و هزینه‌های واقعی

سید جلال موسوی، نایب‌رئیس کانون انجمن‌های صنفی کامیون‌داران ایران، معتقد است که تمرکز بر افزایش کرایه، راهکار درستی برای حل معضل رانندگان نیست. وی تأکید می‌کند که کنترل هزینه‌های جانبی مانند لاستیک، روغن و قطعات یدکی، اولویت اصلی این قشر است.

طبق اظهارات وی، در حالی که هزینه‌های عملیاتی رانندگان امسال حدود ۴۰ درصد رشد داشته، توافقات مربوط به افزایش کرایه بسیار کمتر از این میزان بوده است. این عدم تناسب، فشار اقتصادی سنگینی را بر دوش فعالان این حوزه قرار داده است.

چالش‌های جدی در تامین قطعات و سوخت

یکی از بزرگترین مشکلات فعلی، نوسانات شدید قیمت‌ها و عدم نظارت بر بازار است. موسوی به موارد زیر اشاره می‌کند:

• افزایش بی‌سابقه قیمت لاستیک: از شهریور سال گذشته تاکنون، قیمت لاستیک بین ۲۰۰ تا ۲۲۰ درصد رشد داشته است.
• اختلال در سهمیه‌های دولتی: با وجود ثبت سفارش در سامانه، در مرحله تحویل کالا با مشکل مواجهه رانندگان می‌شود.
• بحران روغن موتور: سهمیه روغن رانندگان از چندین ماه پیش قطع شده و بازار آزاد با قیمت‌های بسیار بالا و احتمال ورود روغن تقلبی روبرو است.

ضرورت بازگشت به منطق تن‌برکیلومتر

در گذشته پیشنهاد شده بود که با اجرای طرح تن‌برکیلومتر، کرایه‌ها بر اساس استهلاک، سوخت و شرایط مسیر (مانند مسیرهای سردسیر یا گرمسیر) محاسبه شود. اما عدم اجرای این طرح، باعث شده تا تعیین نرخ‌ها به روش‌های سلیقه‌ای و غیرعلمی انجام شود.

"افزایش کرایه زمانی فایده دارد که هزینه‌های مصرفی ما نیز کنترل شود؛ افزایش اسمی بدون مهار هزینه‌ها، تنها یک توهم سودآوری است."

جمع‌بندی و نتیجه‌گیری

وضعیت کنونی نشان می‌دهد که برای حفظ پایداری شبکه حمل‌ونقل کشور، دولت و نهادهای نظارتی باید به جای تمرکز بر افزایش نرخ‌های کرایه، بر مهار هزینه‌های تولیدی و اصلاح نظام توزیع قطعات و روغن تمرکز کنند تا از آسیب‌های جدی به موتور و تجهیزات کامیون‌ها و در نهایت توقف زنجیره تامین جلوگیری شود.