امنیت غذایی؛ چالش وابستگی به واردات و ضرورت عبور فناوری از آزمایشگاه

امنیت غذایی به عنوان یکی از ارکان اصلی امنیت ملی، در حال حاضر با چالش‌های جدی ناشی از وابستگی به واردات و عدم بهره‌برداری از ظرفیت‌های علمی کشور روبروست. در حالی که دستاوردهای زیست‌فناوری در آزمایشگاه‌ها به ثبات رسیده‌اند، موانع اجرایی مانع از ورود این فناوری‌ها به چرخه تولید در مزارع کشاورزی می‌شوند.

بحران تولید در محصولات استراتژیک

یکی از نگرانی‌های اصلی در حوزه تأمین نهاده‌های کشاورزی، افت شدید تولید محصولاتی نظیر ذرت است. طبق آمارهای موجود، میزان تولید این محصول در کشور با افت چشمگیری از ۳ میلیون تن به تنها ۳۰۰ هزار تن رسیده است که این مسئله تهدیدی جدی برای زنجیره تأمین پروتئین‌های دامی و لبنی محسوب می‌شود.

برای مقابله با این بحران، متخصصان بر ضرورت استفاده از فناوری‌های نوین و اصلاح ژنتیکی برای افزایش تاب‌آوری محصولات در برابر کم‌آبی و آفات تأکید دارند.

موانع توسعه زیست‌فناوری و جریان‌های رسانه‌ای

رئیس انجمن ژنتیک با انتقاد از محدودیت‌های موجود، هشدار داد که متوقف ماندن پژوهش‌ها در مرحله آزمایشگاهی، انگیزه محققان ایرانی را برای ادامه فعالیت در حوزه زیست‌فناوری کشاورزی کاهش می‌دهد. وی همچنین به وجود جریان‌های رسانه‌ای مخالف محصولات دست‌ورزی‌شده اشاره کرد که ممکن است با هدف حفظ انحصار تولید بذر در کشورهای توسعه‌یافته، باعث ایجاد نگرانی‌های غیرعلمی در جامعه شوند.

"ما باید به جای تکیه بر اظهارنظرهای تبلیغاتی، مسائل مربوط به فناوری‌های نوین را در قالب کرسی‌های آزاداندیشی و با استناد به شواهد علمی بررسی کنیم."

راهکارهای خروج از وابستگی غذایی

برای دستیابی به خودکفایی و کاهش وابستگی به بازارهای جهانی، اجرای دو محور زیر حیاتی است:

• اجرای الگوی کشت: طراحی نقشه‌ای دقیق برای کشت محصولات متناسب با نیاز بازار و ظرفیت مناطق مختلف.
• حمایت از کشاورزان: فراهم کردن زیرساخت‌ها و تضمین بازارهای مصرف برای تشویق تولیدکنندگان به استفاده از فناوری‌های جدید.

در نهایت، تقویت امنیت غذایی نیازمند پیوند میان دانش دانشگاهی و نیازهای واقعی مزارع است. تنها با عبور از موانع اداری و استفاده مسئولانه از مهندسی ژنتیک، می‌توان تاب‌آوری بخش کشاورزی را در برابر بحران‌های جهانی و تغییرات اقلیمی افزایش داد.