کابل‌های زیردریایی؛ ستون فقرات آسیب‌پذیر اینترنت در برابر جنگ‌های سایبری و فیزیکی

کابل‌های زیردریایی، ستون فقرات مخفی ارتباطات جهانی، در میان تنش‌های ژئوپلیتیک جدید، با تهدیدات بی‌سابقه‌ای از سوی اقدامات خرابکارانه و جنگ‌های منطقه ای روبرو هستند. در حالی که بخش اعظم ترافیک اینترنت جهان همچنان بر این رشته‌های فیبر نوری متکی است، امنیت این زیرساخت‌های حیاتی در برابر عملیات‌های سایبری و فیزیکی در حال کاهش است.

افزایش حوادث مشکوک در زیر دریا

الیزابت براو، پژوهشگر ارشد شورای آتلانتیک، در کتاب جدید خود با عنوان Undersea War، به بررسی روند رو به رشد حوادث مشکوک در پهنه اقیانوس‌ها می‌پردازد. او اشاره می‌کند که اگرچه حدود ۶۰ درصد از آسیب‌های کابل‌ها ناشی از خطای انسانی در فعالیت‌های ماهیگیری است، اما حوادث اخیر رنگ و بوی عملیات‌های سازمان‌یافته به خود گرفته‌اند.

یکی از نمونه‌های بارز، حادثه «قتل‌عام کریسمس» در سال ۲۰۲۴ بود که در آن یک نفت‌کش مرتبط با روسیه، با کشیدن لنگر خود در طول ۹۰ کیلومتر، باعث آسیب به چندین کابل داده و کابل برق زیردریایی در دریای بالتیک شد. این گونه حوادث، شک و تردیدهای گسترده‌ای را در مورد اقدامات عمدی توسط قدرت‌های جهانی برانگیخته است.

تنش‌های منطقه‌ای و تهدید تنگه هرمز

تنش‌های سیاسی در نقاط استراتژیک جهان، از جمله خلیج فارس، نگرانی‌ها را دوچندان کرده است. تنگه هرمز به عنوان یکی از گلوگاه‌های حیاتی، کابل‌های زیردریایی بسیار مهمی را در خود جای داده است که بخش بزرگی از ترافیک دیجیتال مناطق اطراف را تامین می‌کنند.

«در شرایطی که موشک‌ها و پهپادها در منطقه پرواز می‌کنند، انجام عملیات نصب یا تعمیر کابل‌های زیردریایی عملاً غیرممکن و بسیار خطرناک است.»

گزارش‌ها حاکی از آن است که تلاش برای اعمال هزینه‌های اضافی بر تردد کابل‌ها در این منطقه، می‌تواند تعهدات بین‌المللی را تحت‌الشعاع قرار داده و امنیت زیرساخت‌های جهانی را با چالش جدی مواجه کند.

تضاد منافع: مالکیت خصوصی در برابر امنیت ملی

یک چالش ساختاری دیگر، ماهیت مالکیت این زیرساخت‌هاست. برخلاف آنچه تصور می‌شود، اکثر کابل‌های زیردریایی متعلق به شرکت‌های خصوصی و کنسرسیوم‌های تجاری هستند، نه دولت‌ها. این موضوع منجر به یک تضاد منافع بزرگ شده است:

• شرکت‌های خصوصی: بر اساس محاسبات اقتصادی و سودآوری، تمایلی به افزایش هزینه‌های سنگین برای ایجاد مسیرهای جایگزین (Redundancy) ندارند.
• دولت‌ها: امنیت ملی و پایداری اقتصاد دیجیتال را اولویت قرار داده و خواهان افزایش تعداد کابل‌ها برای جلوگیری از قطع سرویس هستند.

در نهایت، با کاهش پایبندی به کنوانسیون‌های حقوق دریاها، مدیریت این زیرساخت‌های حیاتی که در آب‌های بین‌المللی قرار دارند، به یکی از پیچیده‌ترین مسائل امنیتی قرن حاضر تبدیل شده است.

به طور خلاصه، زیرساخت‌های زیردریایی جهان در نقطه عطفی حساس قرار دارند که در آن نیازهای اقتصادی شرکت‌های خصوصی با ضرورت‌های امنیتی دولت‌ها و تنش‌های قدرت‌های جهانی در تضاد است.