پایان جهان در سال ۲۰۲۶؛ بررسی پیش‌بینی اشتباه دانشمندان درباره جمعیت

با نزدیک شدن به تاریخ ۱۳ نوامبر ۲۰۲۶، بازگشت به مقاله‌ای جنجالی از سال ۱۹۶۰، بحث‌های مربوط به پایان جهان را دوباره در میان متخصصان داغ کرده است. این پیش‌بینی که بر اساس مدل‌های ریاضی رشد جمعیت انجام شده بود، اکنون با واقعیت‌های جدید جمعیتی در تضاد است.

ریشه‌های پیش‌بینی آخرالزمان در مدل‌های ریاضی

هاینتس فون فورستر، فیزیک‌دان برجسته، در مقاله‌ای در نشریه ساینس مدعی شد که جمعیت انسان با سرعتی بی‌سابقه در حال حرکت به سمت بی‌نهایت است. برخلاف نظریات مالتوسی که بر کمبود غذا تأکید داشت، او معتقد بود خلاقیت انسان مشکل غذا را حل می‌کند، اما فشار جمعیت بیش از حد، گونه بشر را نابود خواهد کرد.

"نوه‌های چند نسل بعد از ما از گرسنگی نخواهند مرد، بلکه زیر فشار جمعیت بیش از حد، فشرده و نابود خواهند شد."

مدل او بر این فرض استوار بود که همکاری انسان‌ها باعث شتاب گرفتن رشد جمعیت می‌شود، تا جایی که در پاییز ۲۰۲۶ به یک دیوار ریاضی برسد که دیگر قابل محاسبه نباشد.

چرا پیش‌بینی پایان جهان اشتباه از آب درآمد؟

تحلیلگران معتقدند بزرگ‌ترین اشتباه فون فورستر، نادیده گرفتن تغییر در روند رشد جمعیت بود. او نمی‌دانست که اوج تاریخی رشد جمعیت در اوایل دهه ۱۹۶۰ رخ داده و پس از آن، جهان وارد مرحله‌ای متفاوت شده است.

عوامل اصلی که باعث تغییر این مسیر شدند عبارتند از:

• انقلاب سبز: افزایش تولید مواد غذایی و کاهش خطر قحطی.
• پیشرفت پزشکی: کاهش مرگ‌ومیر و افزایش امید به زندگی.
• کنترل باروری: دسترسی گسترده به روش‌های پیشگیری از بارداری.

از انفجار جمعیت تا بحران کاهش زادآوری

امروز جهان با واقعیت متفاوتی روبروست. در حالی که در قرن بیستم شاهد انفجار جمعیتی بودیم، اکنون بیش از ۵۵ درصد کشورها با نرخ باروری پایین‌تر از سطح جایگزینی (۲.۱ فرزند برای هر زن) مواجه هستند.

این تغییر از افزایش جمعیت به سمت کاهش نرخ زاد و ولد، نگرانی‌های جدیدی را در اقتصاد ایجاد کرده است. پیری جمعیت می‌تواند فشار شدیدی بر سیستم‌های تأمین اجتماعی و نیروی کار وارد کند، هرچند برخی کارشناسان تأکید دارند که تمرکز بر کیفیت زندگی و سلامت کودکان فعلی، مهم‌تر از افزایش صرف تعداد است.

در نهایت، تاریخ مورد نظر فون فورستر نه یک پایان فیزیکی برای زمین، بلکه نشان‌دهنده پایان یک مدل ریاضی اشتباه است. جهان به جای نابودی بر اثر ازدحام، اکنون با چالش مدیریت جمعیت در حال کاهش روبروست.